Edhe njė herė pėr Ismail Kadarenė

Nga prof. asc. dr Thanas L. Gjika

Ismail Kadareja, duke qenė shkrimtari mė i talentuar i letrave shqipe gjatė ketij gjysemshekulli, ngjall shpesh polemika pro dhe kundra.
Eshtė e vertete qe mbas ndėrrimit tė sistemit mjaft vepra tė tij tė shkruara nė vitet e diktaturės, tingellojnė disi tė vjetėruara ose jo shumė trimėrore, por nė kohėn e botimit te tyre ato kishin njė tingellim qė nuk e kishin veprat e autorėve tė tjerė, sepse nė to ngrihej zėri pėr ruajtjen e dinjitetit njerėzor ndaj cbėrjes sė njeriut. Ishin veprat e tij qe na ndihmonin pėr tė mos u bėrė aq tė kėqinj sa e si na nxiste atmosfera e krijuar prej partisė-shet.
null
prof. asc. dr Thanas L. Gjika

Kadareja, si ka pranuar edhe vetė, nuk ka qenė njė disident klasik, por nuk duhet harruar se ai mė shumė se krijuesit e tjerė e sulmonte moralin e diktaturės, jepte sinjale qė tregonin se koha tek ne ecte mbrapsht dhe jo nė kahjen e saj normale. Vepra e tij, si cdo vepėr letrare, nuk duhet vleresuar duke sjellė vetėm disa citate tė shkėputura, por duke u lexuar e gjitha e duke u zberthyer domethenia themelore e saj.

Faji kryesor qė krijuesit tanė mė tė tralentuar tė kohės sė diktaturės, si Kadareja, Agolli, Arrapi, Kulla e ndonjė tjetėr, nuk e kundėrshtuan hapur regjimin, nuk duhet parė thjesht si dobėsi e karakterit tė tyre, por si pasojė e egėrsisė sė diktaturės shqiptare, e cila si askund nė Evropėn Lindore, jepte dėnime kapitale pėr trimėri tė tilla. Nė c’vend tjetėr u pushkatuan e u varrėn poetė trima si Bloshmi, Leka e Nelaj?

Gjate regjimit diktatorial nė Shqipėri ndiqej politika e ndotjes sė pėrgjithshme. Sejcili detyrohej prej regjimit tė kryente veprime ose tė thoshte gjėra tė tilla, qė edhe nė kohėn kur ky regjim tė ishte pėrmbysur, askush tė mos kishte sy e faqe ta shante atė. Sa mė tė talentuar tė ishin krijuesit, aq mė tė rafinuara merreshin masat qė ata tė njolloseshin. Kėshtu, Dritėronė e emėruan kryetar tė Lidhjes sė Shkrimtarėve dhe Artistėve, e porositėn tė shkruante njė poemė pėr komunistėt, nuk ia botuan nė gjuhė tė huaj kryeveprėn e tij humoristike Shkėlqimi dhe rėnia e shokut Zylo, etj. Ismailit ia botuan nė frėngjisht romanin Gjenerali i ushtėrisė sė vdekur se duhej treguar nė Perėndim se edhe nėn regjimin komunist mund tė lulėzonte letėrsia artistike; mė tej e zgjodhėn (e vunė) nėnkryetar tė Frontit Demokratik sa pėr fasadė, etj. Pėr ta njollosur dhe mė tej Kadarenė hafijet e sigurimit pėrhapėn fjalė sikur ai i quajti Jashteqitja e kombit ata qė u futėn nėpėr ambasadat. Kjo shprehje nuk u botua nė asnjė artikull tė Kadaresė ato kohė, madje autorėsinė kadarejane tė saj e ka mohuar edhe Dritero Agolli nė njė intervistė.

Kush nuk e kupton sot sesi gjatė diktaturės, shtyheshin njerėz qė tė shanin kėtė apo atė vepėr tė Kadarese, dhe pastaj diktatori, si rastėsisht nė ndonjė takim me masat, delte nė mbrojtje tė kėtij autori. Kjo bėhej me qellim qė ky krijues tė ishte mirėnjohės ndaj diktatorit dhe tė mos kishte gojė nė cdo situatė tė kritikonte zemermadhėsinė e partisė. A nuk na kujton kjo lodėr ato skenat qė i ka pėrshkruar z. Eugjen Merlika nė kujtimet e tij, sesi nė mbledhjet e popullit nėpėr ferma, tė internuarit (tė dėnuarit politikė) shaheshin e pėshtyheshin prej fshatarėve pėr gjoja rrezikun qė ata mbartnin si armiq tė socializmit e tė atdheut, kurse sekretari i partisė e mbyllte mbledhjen duke thėnė: Partia eshte zemermadhe, ajo nuk ju denon serisht me burgim, mjafton te punoni kokulur.

Vlerat e Kadaresė gjatė viteve 1960-91 pėr nivelin artistik dhe nėntekstin antidiktaturė, si dhe pėr evolucionin e tij tė madh ideor nė veprat e shkruara mbas 1991, janė tė tilla qė e nderojnė atė dhe ne si komb. Shoqėria jonė nuk ka akoma studiues tė kualifikuar pėr tė vlerėsuar si e meriton veprėn e Isamil Kadaresė. Pėr kėtė arsye mendoj se njerez me kualifikim jashtėletrar, ėshtė mė mirė tė mos prenoncohen me forcė kunder ketij autori e veprės sė tij, mbasi njė ditė opinionet e tyre pėr kėtė kolos tė letrave shqipe do tė tingellojnė tepėr tė vrazhda, tė pamatura, ziliqare, etj, pėr tė mos thėnė se u pėrkasin ndonjė grupi veglash qorre qė janė shtyrė pėr ta fyer e pėr ta detyruar atė qė tė mbyllte gojėn edhe mbas 1991-shit.

Nga prof. asc. dr Thanas L. Gjika

« Para - Tjetra »
-------------------

Komentet

Postuar nga: Perparim Hysi 22/10/2008 - 09:30:03 -

Dr.Gjika!E kuptoj dashamiresine dhe objektivitetin qe i beni Me Te Madhit Te Letrave SHqip(ndaj po i shkruaj me germa te medha!),shkrimtarit Isamil Kadare.Kam vene re edhe nje skrim te z.Kozetza Zylo(edhe me z.Zylo jam ne sinkron dhe e shoh me te njejten kahje!),por une mendoj se keto shkrime,zoteri i nderuar,shpesh keqinterpetohen dhe,mjerisht,ne vend te ndihmojne ne plotenine e asaj figure madhore,ndodh qe behen objekte ku grafomane(sa jane shtuar ata!)derdhin mllefin e tyre.Keto mllefe,mandej,kane trysnine e tyre:ndikojne dhe stresojne vet shkrimtarin dhe,natyrshem,edhe familjen e tij.Per shembull,fal ketyre shkrimeve filloi ajo replike(qe nuk nderon asnje nga debatuesit:as profesorin e nderuar Qose dhe as vet Kadarene!)aq e"nxehte"duke modeluar keq jo vetem ne mjedisin tone,por dhe ne ate nderkombetar.Per fatin tone te madh,Kadareja jo vetem eshte gjalle(i uroj 100-vjec!),por eshte vital dhe,po keshtu,eshte ne gjendje,kur ta ndjeje te nevojshme,t'u pergjigjet gjithe sulmeve vend e pa vend.Duke u marre me "Ceshtjen Kadare"(ne mund te shprehem keshhtu,pa patur asnje shkak),vetem"celim arkapijat"(po mare hua nga Migjeni dhe keshtu kam shkruar dhe ne"Shekulli",po per Kadarene)dhe hapim nje shteg ku do te kalojne(sic edhe kane kaluar)lloj-lloj palavish qe krijojne shqetesim.Dhe kur nje Njeri si Kadareja,ka aq nevoje per qetesi shpirterore,ne radhe te pare.Apo jo?... up

Postuar nga: hasan tuzi 22/10/2008 - 11:46:34 -

ore zoteri prof. gjika. keni shkruar taman si dikur ne gazeten tuaj ze(h)ri i popullit. nuk ka njeri 100 % pozitiv. ai nuk eshte Zoti dhe si cdo njeri ne rrugen e tij si shkrimtar ka vlera pozitive dhe negative. duhet te mesoheni ne demokraci edhe me vleresime te kunderta me tuajen apo edhe me administratorin e kritikes dhe z. zylo. kjo eshte epoka e demokracise dhe jo e eenver hoxhes qe nuk lejonte askend qe ta kritikonte. vete fakti se e keni emrin gazeta kritika duhet te lejoni diversitetin e mendimeve dhe jo ti beni blokim atyre qe nuk pajtohen me te dhe shijet tuaja.

Postuar nga: Kritika 22/10/2008 - 12:24:14 -

Nga nje veshtrim i pergjithshem qe i kam bere grupimeve qe sulmojne Kadarene, me kane rezultuar dy grupime:

1. Ekstremiste myslimane, kryesisht nga Kosova e Maqedonia, te cilet u merziten me Kadarene kur ky deklaroi se shqiptaret kane origjine te krishtere. Qe atehere ky grupim, qe tashme eshte identifikuar me emrin e Qoses, s'po rresht te sulmuari Kadarene.

2. Nje grup katolikesh (kryesisht shkodrane).

Por ndersa sulmi i grupit (1) eshte i kuptueshem pse behet, une sinqerisht nuk kuptoj sulmin e grupit (2).

Interesant eshte fakti se grupi (1) dhe (2) jane kundershtare te rrepte mes tyre (gati ne nivel armiqesor), dhe gjithe diten e dites shahen me njeri tjetrin ne web si dhe ne median ne leter biggrin . Por cuditerisht kur vjen puna per te sulmuar Kadarene, te dy grupet behen aleate. razz razz , e madje aleate te ngushte.

Eshte per te qeshur apo per te pukin , por une s'di cfare emri ti ve ketij budalliku. sealed

Postuar nga: Skodriani 23/10/2008 - 14:07:32 -

Po ku i njef ti katoliket Shkodrane more zotni, ku ma mire se ne Shkoder ndihet I.Kadare.

Lyeje gojen me mjalte. kure permende Shkodren kapish ti zotni

Postuar nga: Kritika 23/10/2008 - 15:33:07 -

Shkodrani, une kam thene "nje grup katolikesh" (kryesisht shkodran), nuk kam thene te gjithe katoliket shkodrane.
Psh, mua me ka bere pershtypje qe figura shkodrane teper te nderuara, qe une kam respekt per kontributin e tyre intelektual, si zoterinjt Tedeschini, Kapinova etj, jane te pozicionuar hapur kunder Kadarese.
Por jo vetem katolike shkodrane por dhe shkodrane me origjine jo katolike, si psh, figura te tilla me reputacion te gjere kombetare si Sami Repishti, dhe se fundi sic u zbardh, edhe Arshi Pipa, kane nje pozicionim anti-Kadare.

Prandaj ne komentin tim te mesiperm kam permendur Shkodren, ne nje aspekt te pergjitheshem.

Postuar nga: Linda 24/10/2008 - 03:37:02 -

Zoti Tuzi ka te drejte. Nuk ka njeri 100% te paster edhe Kadare ka te metat e tij. Dhe debatet qe jane bere per te kane evidentuar me qarte figuren e tij. Dhe kam pershtypjen qe edhe atij i kane bere mire qe te korrigjoje ato te meta qe ka, qe cdo njeri me kulture eshte ne gjendje t'i kuptoje dhe te reflektoje. Debatet dhe kritikat te japin mundesi per te ecur perpara. Dhe ne na kane ndihmuar te kuptojme tendencat dhe arsyet perse kritikohet, apo sulmohet Kadare dhe ta vleresojme apo adhurojme ate me shume. Sikurse t'i themi se eshte i vetmi tek i cili, sot per sot, kemi besim se do te perfaqesoje sic duhet kulturen shqiptare dhe historine tone.

Ne lidhje me gjuhen e Skodranit, me ben pershtypje megalomania qe i ****akterizon disa shkodrane. Nese jeni katolik more zoteri do te benit me mire te shikoni se si po perfaqesoheni sot ne politiken shqiptare qe eshte nje turp per katolicizmin, per ate kontribut qe kane dhene figura te shquara te komunitetit katolik. Kur shikoj keta politikane sot qe flasin me gjuhen e Topallit me vjen keq qe Fishta ka rene kaq poshte. Dhe me duket si nje tendence per te vazhduar politiken e Hoxhes per t'i diskredituar katoliket dhe paraqitur ata si njerez pa kulture dhe te keqinj ne shpirt dhe me gjuhe te hidhur. Qe ata sot te mos japin kontributin qe duhet per vendin tone sikurse e kane dhene ne shekuj.

Postuar nga: Kozeta Hysi 24/10/2008 - 13:43:18 -

Edhe une ndaj te njejten mendim me z. Tuzi dhe Linda, sikurse bashkohem edhe me mendimete z. Paulin Tedeschini dhe z. Klajd Kapinova, z. Kastriot Myftaraj, At Zef Pllumi, Dr. Anton Nike Berisha, Petraz Kolevica, Dr. Mirela Bogdani, etj. etj., qe jane me qindra ne shume toplista dhe fae interneti, gazeta dhe televizion. Kush me shume se z.Bush kritikohet ne Amerike!? Kush me shume z. Berisha kritikohet ne Shqiperi!? Une mendoj se kur thihet se ata krittikojne, duhet thene se cfare zoterinjte ose zonjat. Psh. te thuhet se keto gabojne kur thone se romani "Dimri i vetminise se madhe" nuk eshte himn per figuren e Enver Hoxhes por eshte nje liber qe i kushtgohet George W. Bush apo z. Bamir Topi!!!!!? Jo Kritita. Duhet lejuar diversiteti i mendimeve dhe jo te jeni i njeanshem. Sillni edhe shkrimet e ketyre personnave q kane mendime te ndryshme me shkrimtarin e shquar I.Kadare. Nese Kadare nuk pranon kritika por vetem levdate sikurse bene gazetari dhe kyrtari i Rinise KOmuniste ne Universitetin e Tiranes z. Cercic Loloci qe vetem lavderon dhe aty kur z. Kadare e ka gabvim. Ne fakt ai e shume si ai i bejne dem Kadarese duke e mbuluar te keqen me nje pluhur te bardhe qe kur del dielli nxjerr ne shesh te verteten e z. kadare. Qe z. Kadare i ka shebyer Envr Hoxhe kete se luan as topi. Kete gje e thote vete vejusha e zeze e tij Nexhi ne 2 librat qe ka shkuar per Dullen e Gjirokastres. A mos jane antishqiptare e trathtare te gjithe ata qe kane mendime te ndryshme me kadarene!? Vetem Enveri thoshte se ishte i pagabushem dhe nuk kishte deshire ta kritikonin as gruaja e vet.

Postuar nga: Administratori 24/10/2008 - 14:21:28 -

Pershendetje Kozeta Hysi:

Me fal qe po ju them, por po beheni mese qesharak nepermjet komenteve me disa emra. Ju keni komentuar me emrin "hasan tuzi", ndersa tani komentoni me emrin "Kozeta Hysi". Por nuk jane vetem keto dy emra qe perdorni ne blog. Jane te pakten 15 nicknames qe keni perdorur deri tani, dhe kjo ishte aresyeja perse javen e kaluar bllokova IP-ne tuaj per dy dite (dhe ju gjeni rastin te ankoheni indirekt per kete ne komentin e "hasan tuzit" wink , per t'ju paralajmeruar. Por ju perseri, edhe pas zhbllokimi te IP-se po beni te njejten gje.

Do ju lutesha te jini serioz, dhe te paraqiteni vetem me nje nickname ne blog. Blogu "Kritiket" nuk eshte Balkanweb ku komentuesit bejne gallate.

Me vjen keq gjithashtu se jeni edhe artikullshkrues ne Gazeten Kritika, dhe roli komentuesit me disa emra nuk ju shkon.

Nese nuk ndryshoni "stil pune", me vjen keq t'ju them, por te gjitha komentet tuaja do te fshihen, dhe IP-ja do te bllokohet perseri.

Postuar nga: BACA 24/10/2008 - 16:32:00 -

Ata emna qe keni permend or zotni jane spiuna t serbit. Kapinov, Tedeskin, Pip, Repisht, Qose e tjer. Pranej e sulmojn Ismail Kadaren. Kjo Linda shkruen neper forume islamikish te organizuem nga Serbia e Athina. Posht te shitunit. down

Postuar nga: Linda 24/10/2008 - 17:23:30 -

Per cfare forumesh e keni fjalen more zoteri. Une i kam dhene pergjigje dikujt qe ma kerkoi kete ne kete gazete dhe meqe me kerkoi qe komentin rreth nje shkrimi te Jazexhiut ta kaloja tek shkrimi une ju pergjigja. Une nuk futem ne forume islamike sepse kam mendime te ndryshme me ta dhe nuk do te kisha deshire te debatoj me ekstremiste islamike sikurse nuk dua te lendoj besimtaret e vertete, te cilet gradualisht do te binden se ata qe debutojne ne keto forume luajne me ndjenjat e tyre dhe duan t'i bejne antishqiptare.

Per me teper nuk besoj se jam ne linjen qe e kritikojne Kadarene meqe me radhisni me te tjeret qe e kritikojne ate. Une i mbetem mendimit qe Kadareja eshte tipiku i shqiptarit dhe i mbinjeriut te Nices, qe iu desh te beje pakt me djallin dhe te mbijetoje qe sot te shkelqeje. Sikurse e nenvizoj faktin se Kadare sulmohet jo per ate qe ka qene ne te shkuaren, por per ate qe perfaqeson sot, si perfaqesues i shqiptareve. Sikurse sot eshte vene ne shenjester e gjithe kultura, historia shqiptare, identiteti shqiptar, sigurisht do te goditen edhe intelektuale dhe personalitetet shqiptare qe simbolizojne popullin tone. Per kete arsye goditet Kadare.

Postuar nga: Erjon 29/10/2008 - 15:03:53 -

O bace!!!
Ti ja fut kot,se te shkruash neper forume te ndryshme nuk tregon mungese,mbeshtetje apo parapelqim..Vertete Linda ka folur ne nje forum dhe isha une ai qe ja kerkova kete gje,dhe meqe e paske marre mundimin edhe ti "zoteri i vertete" dhe jo i shtirur qe te shkosh e te lexosh shkrimin e Lindes ne ate forum,duhet te kesh pare se Linda ne ate koment te saj nuk ka patur asnje ngjyrim fetar...
Perderisa i perket ketyre qe e bejne Kadarene hero,dhe i thurrin lavde kaq te medha,kushedi ndjejne mungesen e ndonje njeriu per te lavderuar(Enver Hoxhes) se kur iken macja minjte hedhin valle...
Shqiptaret,jetojne ne Shqiperi jo ne France...ka 20 vjet qe ka perfunduar diktatura dhe zoti Kadare vazhdon ende "endjen e tij ne shkretetire",pse nuk kthehet??!!!Megjithese duhet thene se vertete ndoshta Kadareja nuk eshte lejuar te shprehet aq hapur por ama ai sistem e beri ate qe eshte tani...Ismail te presim ne Shqiperi...po ne Shqiptaret keshtu e kemi,mburremi me njerez qe kane bere me shume per te tjere sesa per ne(Muhamed Aliu i Egjiptit,Nene Tereza e Kalkutes dhe tashme Ismail Kadareja i Frances)

Postuar nga: e_linda 03/11/2008 - 01:34:07 -

Te gjitha diskutimet, shkrimet per kadarene keqkuptohen me dashje dhe padashje. Ky komenti i baces, duhet edituar , per mendimin tim nga adminet e kritikes. E para arsye sepse nuk ka as nivelin minimal te kultures , per te marre pjese ne nje diskutim per letersine e per shkrimtarin- .
...
Ne lidhje me shkrimin e intelektualit TH. Gjika , eshte nje shkrim qe le shume per te deshiruar, duke pare se nuk ka sjelle asgje te re kesaj here per kadarene, madje ka sterperseritur ato qe tashme i di permendesh edhe ai qe nuk e ka idene (si puna e baces) nese kadare eshte shkrimtar, a fizikant, prift a hoxhe.
Nuk ke ku ta kapesh shkrimin e Z. Gjika sepse mua personalisht mu duk nje shkrim delirant , qe te mos them se Gjika vete duket si nje delirant i Kadarese. Por qe Kadare ka thene dhe nuk ia kane shpifur "jashteqitja e kombit" kjo eshte edhe pika me e dobet e shkrimit, per ndryshe duhet thene se eshte genjeshter. Une psh e kam degjuar me veshet e mij (madje atehere degjoja shume me mire e mbaja mend shume here me mire se tani).
Jo te gjithe ata qe nuk e adhurokan Kadarene me kete lloj delirantizmi, duhet te percaktohen patjeter ne njerin prej grupeve qe prezanton ne kete teme "kritika". Psh une nuk i perkas asnjerit grup dhe asnje lloji grupimi. Sepse parimisht e personalisht une nuk besoj ne asgje kolektive. A eshte kadare nje shkrimtar i madh? Duhet te jesh ose krejt naiv ose me keq akoma krejt injorant e te thuash, te besosh , e te pohohesh te kunderten. Duhet c'politizuar kadareja dhe mendimi yne per kadarene, qe te mund te merremi vesh. Pra ta shikojme kadarene vetem si shkrimtar. Ndersa si shkrimtar tani qe lexohet, diskutohet perkthehet e votohet edhe ne bote, duhet krahasuar pikerisht me keto shkrimtare, botrore pra. Dhe nese e shikojme rrjesht me konkurentet e tjere , shkrimtaret e tjere (pertej realizmit socialit e pertej kufinjve , eshte nje shkrimtar i mirnjohur , por jo me i miri, jo nder ato me te miret fare. Brenda kufijve eshte nje shkrimtar shume i madh e i mire, me ****akter te keq. Pergjithesisht me ****akter te keq. Por shkrimtari nuk gjykohet nga ****akteri, nga heroizmi, nga politika e si politikan , por si shkrimtar dhe vetem si shkrimtar. Pse kthehemi ne (lexuesit, adhuruesit, analistet, etj etj) me gjithe kadarene e flasim per politiken e shkuar e te tashme dhe per lidhjet e kadarese me keto politika e keto fe(se fundi).? Z. Gjika ne kete shkrim "edhe nje here per Kadarene" flet po me superlativa per veprat letrare te kadarese mbas 90. Cka edhe kjo per fatin e keq te kadarese, per fatin e keq te lexuesve e adhuruesve te kadarese, per fatin e keq te letersise, jane vepra tmerrisht mediokre. Madje gati gati te behet e pabesueshme se i ka shkruar kadare. Per mua ishin nje zhgenjim edhe me i madh se ato te tjerat. Kadareja nese me zhgenjen se qe shkrimtar frikacak dhe i sherbeu enver-partise , ia fal, kadareja nese me zhgenjeu me xhelozine e tij patetike per letersine e shkruar , para shfaqjes se kadarese, kam parasysh ketu shkrimet qe ka bere kadare, kunder te gjithe letersise shqipe dhe shkrimtareve qe u ndaluan ne monizem , duke filluar me Fishten , Kolicin, Konicen, etj etj .... gje qe asnjehere ne bote nuk mund te besohet se e imponuan te shkruante kunder tyre. Besohet se e ndaluan ti vleresonte, ose nuk ia mbante ti vleresonte (une besoj me shume se: nuk deshi ti vleresonte).Megjitheate edhe nese nuk e fal per kete zhgenjim qe me imponon nje shkrimtar i madh brenda nje njeriu shume te vogel, te pakten bej sikur ia fal. Ajo qe nuk i falet kadarese, eshte pikerisht kjo qe Z. Gjika vazhdon vetem prej inercise te thote se Kadare mbas 90 ka shkruar vepra te arrira. JO qe nuk ka shkruar te tilla. Mbas 90 Kadare per mendimin tim nga nje shkrimtar i madh, eshte kthyer e po kthehet ne nje Zhgenjyes i madh... ne shume aspkete. Por sidomos ne ate letrar e njerzor.
Ndoshta me duhet t'ia fal prej moshes.

Tjeter , me ben shume pershtypje reagimi i Perpaim Hysit, ne cdo top liste shkruan ndryshe per kadarene. Ndoshta me duhet te besoj se dikush i di passwordin e computerit, se ndryshe nuk kam si t'i kuptoj mendimet aq ndryshe te te njejtes firme per te njejtin emer -kadare.
...
respekte e_linda
...
(shif tani kur te me beni anetare te ndonje grupimi. Beni c'te doni se aq me ben, po ama ju lutem te pakten ne kete grupin ku mund te jete ky baca, mos me shtini)

Postuar nga: Kritika 04/11/2008 - 11:46:00 -

E_linda, malli intelektual qe prodhon shkrimtari (libri) vleresohet nga tregu. Dhe deri sa tregu eshte percaktuesi i vlers se nje mallit, dhe deri sa vepra e Kadarese shitet masivisht ne perendim (eshte i vetmi shkrimtare shqiptare qe blihet ne perendim), pra ne vendet kapitaliste, atehere pyetja qe une shtroj ketu eshte: per cfare realizmi soclialist e keni fjalen?
Nese Kadare do ishte perfaqesues i realizmit soclialist te jeni e sigurte se bota kapitaliste nuk do e blinte. Nuk do e pelqente as Amerika ku Kadare ka me shume se 20 vepra te publikuara. As Franca ku Kadare eshte me i famshem se autori francez Gustave qe fitoi Nobelin kete vit. As Britania ku Kadare fitoi cmimin Booker In. Price.

Une mendoj se sot Kadare eshte shnderuar, per ne shqiptaret, ne nje fare etalioni apo treguesi nese ne i perkasim perendimin apo lindjes. Dhe testi eshte ky: Kush shqiptare e vlereson Kadarene, atehere ai/ajo/ata/ato i perkasin botes perendimore kapitaliste, ku Kadare vleresohet e blihet ne mase. Pra ai/ajo/ata/ato mendojne si qytetaret amerikane, franceze, angleze etj, qe e lexojne Kadarene.
Dhe e kunderta, kush shqiptare e sulmon Kadarene, atehere ai/ajo/ata/ato i perkasin botes se trete, vendeve te lindjes, dhe letersise se realizmit socialist. Keta te fundit ose nuk e kuptojne Kadarene (nuk eshte faji i tyre, shume nuk e kuptojne Kadarene), ose pastaj mund te jete ajo qe BACA e thote aq vrazhde (me fal BACA), se perpiqen te diskretitojne te vetmen vlere letrare shqiptare, qe shqiptaret nder shekuj kane mundur te fusin ne tregun boterore. Dhe mbase ketu ka nje nxitje... mad

Postuar nga: e_linda 04/11/2008 - 14:34:09 -

ti kritika , sinqerisht nuk e meriton anymore vemendjen time. dukesh si gjeli maje plehut.Dhe me beso se nuk te shikoj vetem une keshtu. shiko nje cike se ku ke hypur...! Pls

Postuar nga: Kritika 04/11/2008 - 15:21:53 -

e_linda, sinqerisht me vjen keq qe me keni keqkuptuar. Une thjesht po e trajtoja problemin, qe ju kishit ngritur, nga kendveshtrimi im. Nuk mendoj se ju kam cenuar. eek

Postuar nga: Elize 05/11/2008 - 06:08:05 -

"Veprat e shkruara mbas 1991, jane te tilla qe nderojne ate dhe ne si komb"
...me lind nje pyetje. Perse u dashka qe nje veper te nderoka shkrimtarin? Virgjili ishte nje orator memec, ngaqe e pengonte blloku i madheshtise, i lavdise...
Une konkretish limitohem duke e lexuar Kadarene, edhe pse i kushtoj shume me teper vemendje letersise qe zgjon ne mua ca ndjenja te fuqishme kuptimi e pergjegjesie. O. Wilde ka thene "Kam vene ne jete gjeniun tim dhe vetem talentin ne letersi". Une jam e mendimit qe duhet ndare autori nga vepra, medoemos, sepse do vinin ne rrezik njeri tjetrin, do merrnin pamjen e njeri tjetrit. Pse e them kete: Kadare p,sh eshte nje shkrimtar strateg shume i mire, ky eshte shkrimtari, po Kadare njeri si eshte? Perse shkruajme per vepren e tij duke cilesuar ate si personazh te saj? Une shoh te nevojshme qe studiuesit, tu kushtonin me shume vemendje legjendave letrare sesa letrareve qe duan te hyjne ne kufinjte e legjendes.

Postuar nga: E-linda 05/11/2008 - 16:21:58 -

Moj ti elize, meqe me ke permendur pikerisht ate Oscar wilde me te cilin dote kisha dashur ta krahasoj kadarene tone. Por nga ta krahasoj? Nga gjenialiteti apo nga talenti. Dhe a jane te krahasueshme gjenialiteti dhe talenti i kadarese me ate te wilde? Wilde thote kjo, wilde them une? C'wilde moj korbe, une kadarene nuk e krahasoj dot me Kunderen. Nga e njejta lindje e komunizem vijne , shkruajne pak a shume te njejten "letersi", por ama ndryshojne prap ndryshojne kaq shume edhe kur i merr si njerez publik, sidomos kur u duhet te flasin per te tjeret duke nenkuptuar veten (gje qe kete kundera nuk ja lejon kurre vetes ta beje)ashtu edhe kur i merr ashtu vetem si shkrimtar, Me thuaj ti elize se cila veper e kadarese, mund te krahasohet me "lehtesia e paperballueshme e qenies".E megjitheate edhe kunderes si kadarese po ia bejne me hile , nuk po ia japin cmimin nobel. A thua edhe per kunderen te kete grupime e grupe nga ata qe citon kritika ketu??? ha ha ha
krejt problemi qendron tjeter kund. Ne kerkojme te marrim ate qe kadare nuk mundi kurresesi te na e jape. Gjeniun dhe talentin, pa cka se keshtu ulerasim , gjeniu i letrave shqipe , madje nuk e kemi per gje e te themi (ne emer te patriotizmit dhe grupimit te trete) kadare shpikesi i letersis, jo vetem shqipe por gati gati edhe asaj franceze.
Bashkohem me ty teksa thua, tashme nuk e dime anymore, nese kadare eshte shkrimtar a personazh. Ne momentin kur shkrimtari perfiltet si personazhet e tij, dhe ne vend te tyre, bie era deshtim. Madje deshtim shume i neveritshem. Pune e madhe se ende genjejme veten nen thirrjet gjeniu i letersise shqipe etj etj etj euforizma qe sigurisht shqiptarit nuk i kane munguar kurre. Shqiptarit edhe atij letrare i mungojne veprat por jo thirrjet, euforia, patetizmi etj etj etj , "cilesi" qe na dallojne prej te tjereve.
Sinqerisht eshte kohe e humbur te lexosh per kadarene dhe kadarene , aq me pak te shkruash e te mendosh per te, kur tashme kemi fatin e madh te lexojme wilde, dante, shekspirin, dostojevskin, kafken, kamyne... e dhjetra te tjere. ika te rilexoj e te mos ngopem , ndonjerin prej ketyre.
Moj se harrova e ku e kishte varrin wilde? ne france? Po si vdiq si? Si francez? E denuan anglezet, e perzune? Si nuk ia beri syrri terr. keto jane gjenite, dhe keshtu duhet te jene, ata qe duan ti besojme si gjeni. kadare perballe wilde e sojit te wilde eshte nje majmun! majmun? jo moj jo me pak se majmun!
pershendetje

Postuar nga: Elize 06/11/2008 - 03:40:56 -

Kritika nuk me shqeteson shterpesia e ndjenjave te tua per librin (mallin) por siguria me te cilin e pranon e perkrah kete mentalitet tregtar, qe mund ta gjeja te mire, te aplikueshem, ne tregun e kungujve a te domateve. Kritike me lejo te te them, jo, po ta them pa leje, je fare i paformuar. Ti po thua se vlera e librit (mallit) percaktohet nga tregu: "Oh si nuk kam nje grusht te forte" E ke degjuar ndonjehere emrin e Van Gogh, Picasso, L. Da Vinci, Michelangelo, Dante, Leopardi, D'Annunzio, Pirandello, Boudlaire (ah e di ti ka jetuar Boudlaire, rrugeve, pa shtepi botuese, pa miq, pa shume buke, me kostum njgjyre mjalti te markave Farnceze, pa asnje kopje te shitur... a e ke lexuar Boudllaire, a ke ditur ta lexosh?) Sartre, Dostoevskij, Borges, e shume e shume te tjere. jo ti nuk i ke degjuar, se per tu njohur me jeten e ketyre gjigandeve letrare, te duhesh te germosh thelle, gati gjer ne varr ku kane marre me vete veten, duke na lene ne bibloteke, vetem talentin e tyre.
Kam pershtypjen se Kadare shitet edhe me shume se Remark, ngaqe ky i fundit nuk mund te lexohet nga "tregu" , ashtu siē kam bindjen se librat pornografik shiten me shume se ato te Kadarese e te ēdo shkimtari tjeter te madh apo te vogel, sepse ky percaktuesi i vleres, ky tregu pra, kerkon gjithmone me te miren. Ti i ngjan pak "Rogozhin-it" , ndoshta do i ngjisje shume, nes e ai s'do kishte takuar "Nastasja Filipove-n" ...

Postuar nga: Elize 06/11/2008 - 05:49:58 -

Elinda Marku, Kafka do do i kishte detikuar kesaj teme te rremujshme, thene ndryshe, "shume zhurme per asgje" tregimin "KENGETARJA JOZEFINE OSE POPULLI I MINJEVE" ndersa ai gjeniu njeri e letrari talent absolut O. Wide (zot i madh, mbrembe e mbaja ne duar nje liber te tij, ku kane permbledhur disa nga veprat e tij, duart me dridheshin, me perthyheshin, pra s'eshte se i kam te qullta, dikur kam ndihmura dike per te levizur nga vendi edhe trungje, por ja qe librin e tij, se ngrita dot dhe ai, qe e dua, besome, e di qe me beson, me qeshte ne surrat, me paaftesine time per te mbajtur)
Si tha ai:
" Artisti eshte krijuesi i bukurise"
"Te zbulosh artin e te fshehesh artistin, kjo eshte arritja e artit"
"Ate qe shohin ne gjerat e bukura, kuptime te shemtuara, jane te korruptuar dhe aspak terheqes. Keta kane faji"
"Nuk ekzistojn elibra moral apo libra imoral. Librat o jane te shkruar mire o keq: Kjo eshte e gjitha"
"Asnje artist nuk ka simpati per urdhrin etik. Tek nje artist, nje simpati etike do ishte nje copezim stili i pafalshem"
"Atehere ku kritiket nuk ien dakort mes tyre, artisti bie dakort me veten"
"Ne te vertete arti, nuk pasqyron jeten, por spektatorin"
...Elinda, nuk rri dot pa shkeputur disa fragmente te shkurtera nga "Portreti i Dorian Gray" te cilat me siguri i ke lexuar shume here, oh , ndje te nevojshme ti shkrua, jane disa pjese qe po i zgjedh rastesisht, pa nenvizime, ne librat e tij nuk mund te nenvizohet asgje, dashurohet gjithēka...

"E gjora Lady Brandon! Herry, je i pameshirshem me te" tha i ēkujdesshem Hallward.
"I dashur, ajo ka tentuar te themeloje nje "salon" dhe ka arritur vetem te hape nje restorant. Ti do doje qe une ta adhuroja?....
...Hallward tundi koken" Ti nuk kupton ē'eshte miqesia, Harry" pershperiti, "nga ana tjeter nuk di as ē'nuk eshte miqesia. Ty te pelqejne te gjithe, vlen te thuhet se te gjithe te jane indiferente"
"Kjo qe thua, eshte tmerresishte padrejte. Po, eshte tmerresisht e padrejte, nga ana jote. Une bej nje diference te madhe nga njeri person tek tjetri. Miqte i zgjedh per bukuri, te njohurit per ****akterin e tyre te mire dhe armiqte per zgjuarsine. Nuk kam asnje armik qe t'mos jete budalla: jane te gjithe njerez qe zoterojne nje fare fuqie intelektuale, si rrjedhoje me vleresojne te gjithe: A eshte forme mendjemadhesie kjo? Po, mendoj qe thelle thelle te jete mendjemadhesi.
"Po besoj ne ate qe thua Harry, vetem se ne baze te asaj i bie qe une per ty, te jem thjeshte nje i njohur"
" I dashur Basil, ti je shume me teper se nje i njohur"
" Dhe shume me pak se nje mik. Jam gati si vella, apo jo?"
"Oh, vellezerit! Vellezerit nuk me interesojne. Vellai im i madh as qe ka ndermend te vdese, ndersa ata me te vegjlit duket se s'bejne tjeter"
"Harry!" esklamoj Hallward i nxire ne fytyre
" I dashur mik, nuk flas komplet me gjithe mend; por nuk mund te mos i perēmoj te afermit. supozoj te jete conseguneze e faktit, qe askush nga ne nuk arrin te pranoje qe te tjeret te kene te njejtat difekte qe kemi dhe ne. Kuptoj perfektesisht zemerimin e demokracise angleze, kundrejt atyre qe i quajne ves ete klasave te larta. Masat mendojne qe dehja, injoranca e imoraliteti duhet te jene prone esklusive e kontrollit te tyre..."

Ja pra lexues, shkrues e komentues te "Kritikes" nese ju do lexoni me vemendje (megjithese e interpretuar nga une vepra e tij, zbehet, zoti me falte) te ngrin qimet e kokes perpjete. Te dashur, ja pse une nuk besoj ne talentin e Kadarese edhe pse besoj ne shkrimtarin qe eshte, madje eshte shkrimtar shume i mire, eshte si shume te tjere qe respektoj por nuk i lexoj sepse nuk jane meshirim i talentit, por i zgjuarsise dhe i mediave qe i kane ngritur ne piedistal, si te ishin "legjenda" edhe nese ndonjeri prej tyre, ka me te vertete talent, ja keni shkaterruar, ja keni perdhunuar, ja keni vjedhur, me shkime, komente, debate e genjeshtra e pergenjeshtime. Ps ee keni bere? Nga mania per tu dukur, se eshte e vertete pas hijeve, eshte e lehte te dukesh.

Ah nuk rri dot pa shkuar edhe diēka nga Wilde:

"Ju flisni me mire se nje liber" , tha"Pse nuk e shkruani nje te tille?"
"Librat me pelqen ti lexoj, lexoj aq sa me humbet deshira per ti shkruar, z. Erskine. Sigurisht, do me pelqente te shkruaja nje roman, nje roman qe te ishte i kendshem si nje tapet persian e njekohesisht ireal..."

Postuar nga: Kritika 06/11/2008 - 07:55:42 -

Elize, nuk dua te kaloj ne perseritje te cfare kam shkruar e komentuar me pare, por nese doni te dini pikpamjen time per Kadarene dhe antikadare-te twisted , mund te lexoni ne keto linqe:

http://gazetakritika.net/Forumi/index.php?itemid=1153

http://gazetakritika.net/Forumi/index.php?itemid=1218

Postuar nga: Elize 06/11/2008 - 09:16:30 -

Kritike, ja qe i dhe te drejte hipotezes time, ja qe vertetohet edhe njehere thenja: "Qellimi justifikon mjetin"
Une fatmiresisht po lexoj Italo Calvini-n , gjithsesi jam e sigurte qe tek linqet qe me rekomandoje do hysh ti e te rilexosh. Vazhdo te lexosh dhe te duartrokasesh veten Kritike...

Postuar nga: Kritika 06/11/2008 - 10:14:08 -

Elize, une replikova me ju, sepse ne njerin nga komentet tuaja me drejtoheshit mua. Ne komentin tim ju rekomandova te lexoni dy nga shkrimet e mija per Kadarene, thjesht e vetem qe mos kaloja ne perseritje te atyre qe kisha thene ne lidhje me kete problem. Nese ju kete e konsideroni "duartrokitje..." etj, atehere me "fal" per repliken. rolleyes

Postuar nga: vlora 17/01/2010 - 13:31:30 -

o popull secili ka te metat e veta nuk ka gjeni dhe nuk ka te perkryer kaq kisha per disa

Postuar nga: nita 26/01/2010 - 11:53:45 -

jeni nder shkrimtaret qe meriton te fitoni qmimin nobel


 

Komentet mund të postohen nga:
(1) anëtarët e blogut, duke loguar në formën e vendosur në anë (regjistrohuni këtu nëse nuk jeni).
(2) jo anëtarët, komentet e te cilëve publikohen pas aprovimit



:

:



BBCode:[b] [i] [u] [s] [color=] [size=] [quote] [code] [email] [img] [youtube]