Skip to content

Kalendar

10 prill 1919 vritet Zapata

Kalendar - Hën, 04/10/2017 - 04:00
Me 10 prill 1919, Emiliano Zapates, liderit te fshatareve dhe te varferve gjate Revolucionit Meksikan, iu zu prite dhe vra nga forcat qeveritare ne Morelos.
I lindur me 1879, Zapata u shtrengua te futet te ushtrine meksikane me 1908 ne tentative per te rikuperuar tokat e fshatrave te rrembyera nga fermeret. Pasi revolucioni filloi me 1910, ai ngriti nje ushtri me fshatare ne jug te shtetit Morelos nen sloganin "Toke dhe Liri". Duke kerkuar nje reforme te thjeshte agrare, Zapata me guerrilasit e tij fermere kundershtuan qeverine qendrore te Meksikes. Megjithate ai kurre nuk arriti te mare kontrollin e qeverise qendrore, por ata shperndane token dhe ndihmuan fermeret e varfer nen juridiksionin e territorit qe kontrollonin.

Influenca e Zapates u rrit pas vdekjes se tij, dhe levizja e tij per reforme agrare, e njohur si "zapatizmo", eshte e rendesishme per shume meksikan edhe sot. Me 1994, nje grup guerril me emrin e tij u krijua ne nje rajon te Meksikes Jugore.

Kategoritë: Kalendar

10 prill 1941 Kroacia deklaron pavaresine

Kalendar - Hën, 04/10/2017 - 04:00
Me 10 prill 1941, ne Luften II Boterore, pushtuesit gjerman dhe italian te Jugosllavise krijuan shtetin e pavarur kroat (qe perfshinte dhe Bosnje-Hercegovinen), dhe vendosen liderin nacionaliste te ustasheve, Ante Pavelic, nje pro-fashist kryengrites, ne krye te ketij shteti.

Ustashet filluan menjehere persekutimin e serbeve, hebrejve, romeve dhe antifashisteve kroat. Rreth 35-45 mije viktima u masakruan, dhe kampet e perqendrimit te Jasenovacit do te beheshin te famshme si thertore njerezish.

Serbet e Kroacise bene rezistence sporadike, ndersa lidershipin antifashist e kryesuan partizanet jugosllave ne udheheqien e Josip Broz Titos. Me 1944, shumica e Kroacise, pa qytetet kryesore, u cliruan nga partizanet, kurse Kroacia kishte numrin me te madh te partizaneve. Ndersa lufta iu afrua fundit, shume kroate te implikuar me Ustashet u larguan nga vendi dhe kerkuan statusin e rrefugjateve ne Perendim. Por britaniket i dorezuan ata tek partizanet te cilet masakruan dhjetra mijra syresh perfshij dhe civile.

Kategoritë: Kalendar

9 prill 1961 vdes Ahmet Zogu

Kalendar - Dje, 04/09/2017 - 04:00
Me 9 prill 1961, vdiq ne Paris, France, Ahmet Zogu, pas nje semundje te rende. Ai ishte 66 vjec.

Kategoritë: Kalendar

8 prill 2013 vdes Margaret Thatcher

Kalendar - Sht, 04/08/2017 - 04:00
Me 8 prill 2013, vdiq ish kryeministrja britanike, Margaret Thatcher. Ajo ishte 87 vjec.

Kategoritë: Kalendar

7 prill 1939 Shqiperia pushtohet nga Italia

Kalendar - Pre, 04/07/2017 - 04:00
Me 7 prill 1939, nje nje perpjekje per te imituar pushtimin e Prages nga Hitleri, trupat e Benito Mussolinit, megjithese keq te organizuara, sulmuan dhe pushtuan Shqiperine.
Megjithese invazioni ne Shqiperi ishte paramenduar si nje prelud per pushtime te medha ne Ballkan, ne fakt ai rezultoi nje ndermarje e kushtueshme per Il Duce. Shqiperia ishte nderkohe e varuar ekonomikisht nga Italia, dhe kishta pak per te ofruar per pushtuesin. Sulmet e ardhshme tek fqinjet, rezultuan te ishin nje deshtim per Italine.

Kategoritë: Kalendar

7 prill 1963 Tito behet President i perjetshem i Jugosllavise

Kalendar - Pre, 04/07/2017 - 04:00
Me 7 prill 1963, kushtetuta e re e Jugosllavise e deklaronte Titon president te perjetshem te shtetit me emrin Republika Federative Socialiste e Jugosllavise.
Formalisht i njohur si Josip Broz, Tito kishte lindur ne nje familje te madhe fshatare ne Kroaci me 1892. Ne ate kohe, Kroacia ishte pjese e Austro-Hugarise, dhe me 1913 Tito u mobilizua ne ushtrine e ketij shteti. Pas shperthimit te Luftes I Boterore, ai luftoi kunder serbeve dhe me 1915 u dergua ne frontin rus, ku u zu rob. Ne kampin e roberve te luftes, ai u konvertua ne bolshevik dhe me 1917 mori pjese ne Revolucionin Rus. Ai luftoi me Garden e Kuqe gjate Luftes Civile ruse dhe me 1920 kthehet ne Kroaci, e cila tashme ishte pjese e mbreterise Jugosllave te dominuar nga serbet.

Ai iu bashkua Partise Komuniste te Jugosllavise, dhe komunistet partizane e bene ate lider gjate rezistences anti-naziste. Me 1944 forcat sovietike cliruan Jugosllavine dhe ne mars 1945 Marshall Tito u instalua si koka e nje qeverie te re federale Jugosllave. Jo-komunistet u debuan nga qeveria dhe ne nentor 1945 Tito u zgjodh kryeminister nga zgjedhje te kufizuara vetem brenda Frontit Kombetare te perbere nga komunistet. Ne te njejtin muaj, Republika Popullore Federale e Jugosllavise u deklarua nen nje kushtetute te re.

Megjithese Republika Jugosllave kishte promovuar nje fare autonomia ne disa aspekte te jetes, Tito zoteronte pushtetin final dhe sundoi me diktatorship, duke shtypur opoziten. Stili i tij i pavarur ne politiken e jashtme, krijoi konflikt me BS, dhe ne fillim te 1948-s Stalini provoi te permbyse lidershipin jugosllav. Tito arriti te ruaj kontrollin, dhe me vone gjate 1948 Jugosllavia u perjashtua nga Kominterni dhe nga partite komuniste te Europes Lindore.
Jugosllavia u josh nga Perendimi, qe i ofroi ndihme dhe asistence ushtarake, duke perfshire dhe nje shoqerim informal ne NATO. Pas vdekjes se Stalinit me 1953, maredheniet Jugosllavo-Sovietike u permiresuan gradualisht, por Tito ishte kritik per invazionet ne Hungari e Cekosllovaki, dhe tentoi te lidhet me vendet jo alete te SHBA-se, si India e Egjipti.

Kategoritë: Kalendar

6 prill 1896 fillojne Lojrat e para Olimpike

Kalendar - Enj, 04/06/2017 - 04:00
Me 6 prill 1896, filluan lojrat e para olimpike moderne. Nje tradite e larget e harruar e Greqise antike, u rilind ne Athine pas 1500 vitesh pasi ishte ndaluar nga Perandori Romak Theodosius I. Ne hapje te lojrave te Athines, Mbreti grek Georgios I dhe nje turme prej 60 mije spektatoreve ju uruan mirepritjen atleteve nga 13 vende ne nje konkurrim nderkombetare.

Kategoritë: Kalendar

6 prill 1917 SHBA hyn ne Luften I Boterore

Kalendar - Enj, 04/06/2017 - 04:00
Me 6 prill 1917, SHBA hyri ne Luften e Pare Boterore. Dy dite pasi senati amerikan votoi 82 me 6 per ti deklaruar lufte Gjermanise, Kongresi Amerikan mbeshteti kete deklarate duke votuar 373 me 50, dhe Amerika hyri ne Luften I Boterore.

Me 24 shkurt 1917, ne Luften e pare Boterore, autoritetet britanike i dhane ambasadorit amerikan ne Britani, Walter H. Page, nje kopje te "Letres se Zimmermanit" (nje mesazh i koduar nga Arthur Zimmerman - Ministri i Jashtem gjerman) per kontin Johann von Bernstorff - ambasadori i Gjermanise ne Meksike. Ne telegram, i kapur dhe i deshifruar nga spiunazhi britanik ne fund te janarit, Zimmermani deklaronte se ne rast te nje lufte me SHBA-ne, Meksika duhej ti bashkohej Gjermanise. Ne shkembim, Gjermania i premtonte Meksikes kthimin e territoreve te Texasit, New Mexicos dhe Arizones.

Ambasadori amerikan Page, me te mare telegramin ia nisi menjehere presidentit amerikan Woodrow Wilson, i cili ne fillim te marsit lejoi Departamentin e Shtetit ta publikoje letren. Ne fillim media e trajtoi telegramin si nje mashtrim, por autenticiteti i tij u konfirmua nga vete Arthur Zimmerman. Letra e Zimermanit ndihmoi ne ndryshimin e qendrimit te publikut amerikan per hyrjen ne lufte, nderkohe qe tashme ai ishte i zemeruar nga sulmet e perseritura gjermane mbi anijet civile amerikane. Me 2 prill, Presidenti Wilson, qe fillimisht kishte kerkuar nje zgjidhje paqesore te Luftes se Pare Boterore, urdheroi hyrjen e menjehershme ne lufte. Kater dite me vone, Kongresi Amerikan formalisht i deklaroi lufte Gjermanise.

Me 26 qershor, 14 mije trupat e para amerikane zbarkuan ne France per te filluar stervitjen per luftime. Pas kater vite lufte te pergjakur pergjate fronit perendimore, hyrja e Amerikes ne lufte ishte nje pike e rendesishme kthese ne lute dhe ndihmoi Aleatet ne fitore. Kur lufta mbaroi, me 11 nentor 1918, me shume se 2 milione ushtare amerikane moren pjese ne lufte dhe 50 mije prej tyre humben jeten.

Kategoritë: Kalendar

6 prill 1941 Gjermania sulmon Jugosllavinë

Kalendar - Enj, 04/06/2017 - 04:00
Më 6 prill 1941, në Luften e II Botërore, Gjermania sulmoi Jugosllavinë. Forcat ajrore gjermane, lançuan "Operacionin Kastigo", duke bombarduar Beogradin, ndërsa 24 divizione tokësore dhe 1200 tanke u drejtuan për në Greqi. (Ne foto Adolf Hitleri dhe Princi Paul i Jugosllavise me 12 mars 1941)

Sulmi në Jugosllavi ishte i gjerë dhe brutal, nje akt terrori që rezultoi në vdekjen e 17 mijë civilëve,- numri më i madh i civilëve i vrarë brenda një dite në atë fillim lufte. Kasaphana u bë edhe më e tmerrshme, sepse për shkak të ditës së "Të djelës së Palmës", fshatrat dhe qytetet përreth Beogradit ishin boshatisur dhe njerezit kishin shkuar për festë në kryeqytet. Gjithashtu i gjithe aviacioni Jugosllav u bombardua, duke shkatëruar më shumë se 600 avionë që në tokë.

Si pjesë e ofensivës ballkanike, forcat gjermane bombarduan gjithashtu portin grek të Pireusit, ndërsa divizionet ushtarake u shtrinë për në jug-perëndim, në rrugën për në Selanik, dhe përfundimisht okupuan Greqinë.

Gjithashtu po në këtë ditë, trupat e gjeneralit britanik Alan Cunningham në kryeqytetin e Etiopise, Addis Ababa, formalisht dëbuan pushtuesit italianë duke ja kthyer këtë vend perandorit etiopian, Haile Selassie.

Kategoritë: Kalendar

28 mars 1939 perfundoi Lufta Civile ne Spanje

Kalendar - Mar, 03/28/2017 - 04:00
Me 28 mars 1939, perfundoi Lufta Civile ne Spanje. Ne kete dite, mbrojtesit republikane te Madridit ngriten flamurin e bardhe mbi qytet, duke i dhene fund keshtu nje lufte civile te pergjakur 3 vjecare.

Me 1931, Mbreti spanjoll Alfonso XIII, aprovoi zgjedhjet kombetare qe do te vendosnin formen e rregjimit ne Spanje, dhe votuesit masivisht hodhen poshte monarkine duke votuar per republiken. Alfonso pas zgjedhjeve shkoi ne egzil, dhe Republika e Dyte, e dominuar nga liberal te klases se mesme dhe socialiste te moderuar, u shpall. Gjate pese viteve te para te republikes, organizatat e punetoreve dhe majtiste radikale ndikuan forcerisht ne zbatimin e reformave liberale, dhe rajonet e debatueshme spanjolle te Katalonjes dhe Baskeve fituan autonomine virtuale.

Aristokracia e vendit, kisha, dhe klika ushtarake nxiten dhunen si shprehje e kundershtimit te tyre per Republiken e Dyte, dhe ne korrik 1936, gjenerali Francisco Franco udhehoqi nje revolte te krahut te djathte ne Morocco, e cila nxiti ndarjen e Spanjes ne dy kampe kyce: Nacionalistet dhe Republikanet. Forcat nacionaliste te Francos okupuan me shpejtesi territoret republikane ne qender e ne veri te Spanjes, ndersa Katalonja u be qendra e republikaneve.

Gjate 1937, Franco unifikoi forcat nacionaliste nen komanden e Falange, partise fashiste spanjolle, ndersa republikanet rane nen influencen e komunisteve. Gjermania naziste e Italia fashiste ndihmuan Francon me aeroplane bombardues, tanke dhe arme te tjera, ndersa Bashkimi Sovietik ndihmoi republikanet. Pervec ketyre, nje numer i vogel komunistesh dhe radikalesh nga Franca, BS, Amerika etj, formuan brigadat internacionaliste per te ndihmuar republikanet. Kontibuti me i rendesishem i ketyre njesive te huaja ishte mbrojtja e Madridit deri ne fund te luftes.

Ne qershor 1938, forcat nacionaliste hyne nga deti Mesdhe dhe i ndane republikanet ne dy pjese. Ate vit me vone, Franco organizoi nje sulm te madh kunder Katalonjes. Ne janar 1939, kryeqyteti i saj, Barcelona, u dorezua, dhe shpejt pas saj edhe pjesa tjeter e Katalonjes. Ne keto rrethana lideret republikane tentuan te negociojne nje mareveshje paqeje, por Franco refuzoi. Me 28 mars 1939, nacionalistet hyne si triumfatore ne Madrid, dhe Lufta Civile spanjolle mbaroi. Me shume se 1 milion njerez humben jeten ne lufte, ne konfliktin me vdekjeprures te historise se Spanjes.

Kategoritë: Kalendar

27 mars 1958 Khrushovi behet lider i BS

Kalendar - Hën, 03/27/2017 - 04:00
Me 27 mars 1958, Sekretari i Pare i BS, Nikita Khrushovi, zevendesoi Nikolai Bulganinin si Kryeminister, duke u bere keshtu udheheqesi i pare i vendit qe nga koha e Stalinit qe mbante te dy pozicionet shteterore.

Khuroshovi, qe ishte lindur ne Ukrahine ne nje familje fshataresh me 1894, kishte punuar si mekanik miniere para se ti bashkohej Partise Komuniste me 1918. Me 1929 ai shkoi ne Moske ku ne menyre te qendrueshme vazhdoi ngjitjen ne detyrat partiake dhe me 1938 u zgjodh Sekretar i Pare i Partise se Ukrahines. Ai gjithashtu ishte nje shoqerues i afert i Stalinit. Pas vdekjes se Stalinit me 1953, Khrushovi u be sekretari i pare i Partise Komuniste te BS.

Me 1956, Khrushovi denoncoi Stalinin dhe politiken e tij totalitare ne kongresin e 20 te Partise Komuniste, gje qe solli nje "shkrirje" te situates politike ne vend dhe lirimin e milionave te burgosurve politik. Pothuajse menjehere, atmosfera e re e lirise, solli rritjen e anti-sovietizmit ne Poloni e Hungari. Khrushovi shkoi ne Poloni dhe arriti te negocioje nje zgjidhje diplomatike, por ne Hungari rebelimi u shtyp nga trupat e Paktit te Varshaves dhe tanket.

Programi i Khrushovit per de-stanilizimin e politikes u kundershtua nga disa nivele te larta te Partise Komuniste, dhe ne qershor 1957 ai ishte gati te permbysej nga pozicioni i tij i Sekratarit te Pare. Pas nje ndeshje te shkurter, ai arriti ti nxjere jashte partise kundershtaret dhe me 27 mars 1958 mori dhe postin e kryeministrit.

Ne politiken e jashtme, Khrushovi u shqua per nje politike "paqesore me perendimin". Ai thoshte "ne i ofrojme vendeve kapitaliste konkurrence paqesore", duke i dhene BS nje rol udheheqes ne garen e hapesires me leshimin e satelitit te pare dhe kozmonauteve. Nje vizite e tij ne SHBA me 1959 u shenua si nje nivel i larte i ri i maredhenieve mes dy vendeve, por qe me 1960 keto maredhenie do te pesonin nje renie gati dramatike.

Me 1961 ai autorizoi ndertimin e Murit te Berlinit, si nje zgjidhje drastike per Gjermanine Lindore. Ndersa, ne tetor 1962, SHBA e BS ishin shume afer nje konflikti nuklear pas vendosjes se raketave nukleare sovietike ne Kube. Pas 13 dite tensioni, me ne fund kriza e raketave ne Kube u zgjidh, kur Khrushovi ra dakort ti terheqe ato ne shkembim te zotimit amerikan per te mos sulmuar Kuben.

Kriza e raketave kubane, problemet ne agrikulturen e vendit si dhe pershkallezimi i marredhenive Sovieto-Kineze, sollen rritjen e opozites kunder Khrushovit ne parti. Me 14 tetor 1964, Leonida Brezhnievi, zevendesi i Khrushovit, organizoi nje grusht shteti te suksesshem kunder tij, dhe Khrushovi u shtrengua te jape doreheqjen nga pozicionet e tij partiako-shteterore. Ai doli ne pension dhe i ngrysi vitet e mbetura i harruar ne periferi te Moskes deri me 1971, kur vdiq.

Kategoritë: Kalendar

25 mars 1941 Jugosllavia firmos aleance me Hitlerin

Kalendar - Sht, 03/25/2017 - 04:00
Me 25 mars 1941, ne Luften II Boterore, Jugosllavia, pavaresisht nje deklarate te meparshme per neutralitet, nenshkroi Paktin Tri-Palesh, duke formuar nje aleance me fuqite e Boshtit, Gjermanine, Italine e Japonine. (Ne foto Adolf Hitleri dhe Princi Paul i Jugosllavise me 12 mars 1941)

Kombi Jugosllav, nje federate e nderlikuar e Serbeve, Kroateve e Slloveneve, ishte krijuar pas kolapsit te Perandorive Otomane e Austro-Hungareze ne fund te Luftes I Boterore, perandori te cilat zoteronin pjeset tokesore te asaj qe me vone u quajt Jugosllavi. E inaguruar si nje monarki kushtetuese, Jugosllavia lidhi miqesi te ngushte me Francen e Cekosllovakine gjate viteve mes dy luftrave boterore. Me shperthimin e Luftes II Boterore, dhe pas "Anschluss" (bashkimit te Gjermanise me Austrine), presioni u shtua mbi Jugosllavine per nje aleance me te ngushte me Gjermanine, pavaresisht deklarimit te neutralitet te saj. Frika e nje invazioni si ai i Frances e shtyne Jugosllavine te firmose nje "Traktat Miqesie" - nje mareveshje e shkurter formale politike - me 11 dhjetor 1940.

Me shtrirjen e luftes ne Ballkan, pas invazionit italin ne Greqi, per Hitlerin u be e domozdoshme, qe fuqite e Boshtit te kishin nje aleat ne rajon qe te sherbente si fortese kunder Aleateve ne rast te ndonje sulmi ndaj territoreve te fuqive te Boshtit. Ne takimin e 14 shkurtit 1941, Adolf Hitleri provoi pa rezultat te binde Kryeministrin Jugosllav Dragisa Cvetkovic ti bashkohej fuqive te Boshtit. Te nesermen, Kryeministri Britanik Winston Churchill kontaktoi mekembesin Jugosllav, Princin Paul, ne nje perpjekje inkuruajuese per te qendruar i vendosur para presionit gjerman. Per Aleatet ishte shume i rendesishem bashkepunimi i Jugosllavise per te penguar pushtimin e Greqise nga fuqite e Boshtit.

Por pas aleances se Mbretit Boris te Bullgarise me Gjermanine, Princi serb Paul u ndje i friksuar nga gjermanet, dhe me 20 mars ai i kerkoi qeverise jugosllave bashkepunim per te lejuar gjermanet te sulmonin Greqine. Qeveria nuk e pranoi kete kerkese ndersa kater ministra dhane doreheqjen si proteste per kete sugjerim. Por ky veprim nuk e pengoi kryeministrin jugosllav Cvetkovic te firmoste Traktatin Tri-Palesh me 25 mars 1941 ne Viene.

Dy dite me vone, ne pergjigje te aleances me Gjermanine, qeveria e Cvetkovicit u permbys nga nje front i bashkuar i fshatareve, kishes e ushtrise se zemeruar. Princi Paul u rrezua nga froni dhe ne vend te tij u vendos i biri, Mbreti Peter, 17 vjec. Nje qeveri e re u krijua, e drejtuar nga nje gjeneral i forcave ajrore, Dushan Simovic, qe menjehere e hodhi poshte Traktatin Tri-Palesh.
Ne me pak se dy jave, Gjermania e sulmoi Jugosllavine dhe e pushtoi me force.

Kategoritë: Kalendar

25 mars 1957 krijohet Tregu i Perbashket Europian

Kalendar - Sht, 03/25/2017 - 04:00
Me 25 mars 1957, Franca, Gjermania Perendimore, Italia, Hollanda, Belgjika dhe Luksemburgu nenshkruan ne Rome nje mareveshje qe themelonte Komunitetin Ekonomik Europian, i njohur ndyshe si Tregu i Perbashket Europian (TPE). TPE, qe filloi operimin ne janar 1958, ishte nje hap i rendesishem i Europes ne drejtim te bashkimit politiko-ekonomik te saj.

Me 25 mars, perfaqesuesit e gjashte vendeve Europiane nenshkruan dy traktate ne Rome. Njeri ishte per krijimin e Komitetit Europina te Energjise Atomike, qe kishte te bente me shfrytezimin e burimeve nukleare Europiane per qellime te zakonshme e paqesore. Ndersa tjetri krijoi Tregun e Perbashket Europian. Ne kete treg, barrierat tregetare mes anetareve u eleminuan gradualisht. Perfundimisht, investimet dhe kapitalet u lejuan te levizin lirshem brenda vendeve te komunitetit, dhe me 1967 ai quajt Komunitetit Europian.

Kategoritë: Kalendar

24 mars 1999 NATO fillon bombardimin kundër Jugosllavisë

Kalendar - Pre, 03/24/2017 - 04:00
Më 24 mars 1999, NATO filloi sulmet ajrore kundër Jugosllavisë me bombardimin e pozicioneve ushtarake serbe në Kosovë. Ofensiva e NATO-s erdhi në pergjigje të një vale të re të spastrimit etnik të lançuar nga forcat serbe kundër shqiptarëve të Kosovës më 20 mars.

Më 1918 Kosova u be zyrtarisht provincë e Serbisë, dhe ajo vazhdoi të jetë e tillë edhe pasi lideri Josip Broz Tito themeloi Republkikën Popullore Federale të Jugosllavisë më 1945, duke bashkuar në një shtet të vetëm Serbinë, Kroacinë, Bosnie-Hercegovinën, Malin e Zi, Slloveninë dhe Maqedoninë. Gjithsesi, Tito u shtrëngua të pranoj (në një farë mënyre) kërkesat e kosovarëve për një autonomi më të madhe, dhe pas 1974-s Kosova ishte pothuajse po aq e pavarur sa edhe shtetet e tjera të Jugosllavisë.

Serbët ishin kundër autonomisë së Kosovës, dhe më 1987 Sllobodan Milosheviç u zgjodh udhëheqës i Partisë Komuniste Serbe me premtimin për rikthimin e sundimit Serb në Kosovë. Më 1989, Miloshevici u bë Presidenti i Serbisë dhe menjëherë ai ndërhyri në Kosovë, duke eleminuar autonominë e saj më 1990, nëpërmjet dërgimit të trupave ushtarake që rrëzuan qeverinë kosovare. Ndërkohë, nacionalizmi serb e dërgoi federatën jugosllave drejt shkatërimit më 1991, dhe më 1992 kriza ballkanike degjeneroi në lufte civile. Nje shtet i ri Jugosllav, i përbërë vetem nga Serbia e Mali i Zi, u krijua, dhe Kosova filloi rezistencën e saj paqësore 4 vjeçare kundër sundimit Serb.

Më 1996 u krijua Ushtria per Çlirimin e Kosovës (UÇK), e cila filloi sulmet kundër policisë serbe në Kosovë. Me armë të mara nga Shqipëria, UÇK e riti aktivitetin e saj gjatë 1997, gjë që nxiti një ofensivë të madhe ushtarake serbe kundër luftëtarëve të UÇK-së, në zonën e tyre në Drenicë, gjate shkurt-marsit 1998. Dhjetra civil kosovarë u vranë, ndërsa rekrutimet në UCK u ritën jashtëzakonisht. Në korrik UÇK filloi një ofensivë në të gjithë Kosovën, duke marë nën kontroll pothuajse gjysmën e territorit të saj, para se të tërhiqej nga një kundër-ofensivë serbe në fund të asaj vere. Trupat ushtarake serbe nxorën jasht shtëpive të tyre mijra shqiptarë dhe masakruan civilë.

Në tetor, NATO kërcenoi Serbinë me sulme ajrore, dhe Milosheviçi ra dakort të lejonte kthimin e dhjetra mijra refugjatëve. Luftimet rifilluan shpejt, pas dështimit të bisedimeve mes shqiptarëve e serbëve në Rrambuje, France, në shkurt 1999. Me 18 mars, bisedimet e mëtejshme të paqes pësuan kolaps pas refuzimit të firmosjes nga pala serbe të një traktati që njihte autonominë e Kosovës, dhe dislokimin e NATO-s në Kosovë për të zbatuar këtë marëveshje. Dy ditë më vonë, ushtria serbe lançoi një ofensivë të re në Kosovë. Me 24 mars, sulmi ajror i NATO-s filloi.

Përveç pozicioneve ushtarake serbe, fushata ajrore e NATO-s vuri nën shënjestër edhe godinat qeveritare në Serbi si dhe infrastrukturën e vendit, me synim destabilizimin e regjimit të Milosheviçit. Ndërkohë ofensiva serbe në Kosove përzuri nga vendi dhjetra qindra mijra shqiptarë të Kosovës në drejtim të fqinjëve, Shqipëri, Maqedoni e Mali i Zi. Shumë nga këta refugjatë u dërguan në SHBA e në vende të tjera të NATO-s. Më 10 qershor, bombardimet e NATO-s përfunduan, kur Serbia ra dakort për një marëveshje paqeje, për terheqjen e trupave të saj nga Kosova dhe zëvëndësimin e tyre me trupat paqëruajtëse të NATO-s.

Përveç dy pilotëve amerikanë të vrarë gjatë një stërvitje në Shqipëri, asnjë personel tjetër i NATO-s nuk humbi jetën në 78 ditë operacion ushtarak. Gjithsesi, gjatë sulmit pati disa gabime në bombardime, që sollën vrasjen e një numri refugjatësh kosovarë, të disa anëtarëve të UÇK-së, si dhe të civilëve serb. Incidenti më i debatueshëm ndodhi më 7 maj kur u bombardua ambasada kineze në Beograd, ku u vranë tre gazetarë kinezë, gjë që provokoi një krizë diplomatike mes SHBA-së e Kinës.

Më 12 qershor, forcat e NATO-s hynë në Kosovë nga Maqedonia. Në të njëjtën ditë, forcat ruse arritën në kryeqytetin Prishtinë duke e shtrënguar NATO-n të pranonte një okupim të përbashkët.

Kategoritë: Kalendar

23 mars 1919 Mussolini krijon Partine Fashiste

Kalendar - Enj, 03/23/2017 - 04:00
Me 23 mars 1919, Benito Mussolini, nje veteran italian i Luftes I Boterore dhe botues i gazetes socialiste, u nda nga socialistet italian dhe formoi "Fasci di Combattimento", nje emer i kopjuar nga levizjet fshatare revolucionare italiane, apo "Bandat Luftuese", te shekullit 19. E njohur ndryshe si Partia Fashiste, organizata e krahut te djathte te Mussolinit, u angazhua te mbroje nacionalistet italian. Te veshur me uniforma te zeza, ata anoncuan nje program qe synonte terrorizimin dhe frikesimin e oponenteve majtiste.

Ne tetor 1922, Mussolini drejtoi fashistet ne marshimin e Romes, dhe Mbreti Emmanuel III, qe kishte pak besim ne qeverine e parlamentit italian, i kerkoi Mussolinit te formoje nje qeveri te re. Fillimisht, Mussolini, si kryeminister i kabinetit fashist, bashkepunoi me parlamentin italian, por pastaj i ndihmuar nga policia e tij brutale, shpejt ai u be nje diktator efektiv i Italise. Me 1924, nje kryengritje socialiste u shtyp, dhe ne janar te 1925 shteti fashist u themelua zyrtarisht, me Mussolinin si "Il Duce" - "Udheheqes".

Mussolini u beri thirrje ish aleateve perendimore te Italise per nje traktat te ri, por invazioni i tij brutal me 1935 ne Etiopi, i mbylli shtigjet per aleance me demokracite perendimore. Me 1936, Mussolini iu bashkua liderit nazist Adolf Hitler per te ndihmuar forcat nacionaliste te Frankos ne Luften Civile te Spanjes, gje qe nxiti firmosjen e nje traktati bashkepunimi te politikes se jashtme mes Italise e Gjermanise naziste me 1937. Megjithese revolucioni nazist i Adolf Hitlerit ishte modeluar sipas menyres se marrjes se pushtetit nga Mussolini ne Itali dhe ne perputhje me Partine Fashiste Italiane, perseri Italia fashiste dhe "Il Duce" mbeten partneret me te dobet te boshtit Berlin-Rome gjate Luftes II Boterore.

Ne korrik 1943, deshtimi i pepjekjeve te Italise ne lufte dhe invazioni i menjehershem i Aleateve, cuan ne nje rebelim brenda Partise fashiste. Dy dite pas renies se Palermos me 24 korrik, Keshilli i Madh Fashist refuzoi linjen politike te diktuar nga Hitleri tek Mussolini, dhe me 25 korrik Ducja u arrestua. Marshalli fashist Pietro Badoglio mori drejtimin e qeverise, dhe ne shtator Italia u dorezua pa kushte tek Aleatet. Tete dite me vone, gjermanet liruan Mussolinin nga burgu i Abruzzi Mountains, dhe ai u be lideri i territoreve te veriut te Italise qe ishin nen kontrollin gjerman. Me renien e Gjermanise ne prill 1945, Mussolini u kap nga partizanet italian dhe me 29 prill u egzekutua nga nje skuader pushkatimi se bashku me te dashuren e tij Clara Petacci, pas nje ceremonie te shkurter martese. Trupat e tyre u sollen ne Milano, ku u varen prej kembesh ne nje shesh publik.

Kategoritë: Kalendar

23 mars 1939 publikohet shenja OK

Kalendar - Enj, 03/23/2017 - 04:00
Me 23 mars 1939, inicialet "O.K." u publikuan per here te pare ne gazeten e Bostonit "The Boston Morning Post". Ato nenkuptonin shkurtimin e shprehjes "oll korrect", qe ne ate kohe thuhej gabim ne vend te "all correct" (te gjitha korrekt), OK hyri shpejt ne te foluren e cdo kujt ne Amerike.

Gjate fundit te 1930-s, ishte nje praktike e perhapur komunikimi mes te rinjve, thenia e fjaleve qellimisht gabim (spellim gabim), dhe pastaj keto fjale gabim ata i shkurtonin e i thonin me iniciale kur flisnin mes tyre. Nga te gjitha shkurtimet e atehershme, OK ishte shkurtimi qe ra me shume ne sy, pas publikimit si nje shaka ne gazeten e Bostonit "The Boston Morning Post". Popullariteti i saj shpertheu kur ajo filloi te perdorej nga politikanet. Sot, "OK" eshte bere nje term boterore, dhe padyshim nje prej "eksporteve" me te sukseshme gjuhesore te Amerikes.

Kategoritë: Kalendar

22 mars 1945 krijohet Lidhja Arabe

Kalendar - Mër, 03/22/2017 - 04:00
Me 22 mars 1945, u themelua Liga Arabe. Perfaqesues nga Egjipti, Siria, Libani, Transjordania, Arabia Saudite, Iraku dhe Jemeni u takuan ne Kairo per te formuar Lidhjen Arabe, nje organizate rajonale e shteteve arabe. E formuar per te nxitur rritjen ekonomike ne rajon, per te zgjidhur kontradiktat mes anetareve te saj, dhe per te koordinuar synimet politike, anetaret e Lidhjes Arabe formuan nje keshill, ku cdo shtet kishte nje vote. Kur shteti i Izraelit u krijua me 1948, Lidhja Arabe sulmoi Izraelin por nuk mundi te triumfoje. Dy vite me vone, vendet e Liges Arabe neneshkruan nje traktat reciprok mbrojtje. Me vone edhe pesembedhjete vende te tjera arabe iu bashkuan organizates e cila themeleoi nje treg te perbashket me 1965.

Kategoritë: Kalendar

21 mars 1804 miratohet Kodi i Napoleonit

Kalendar - Mar, 03/21/2017 - 04:00
Me 21 mars 1804, u aprovua kodi i Napoleonit ne France. Pas kater vite debati dhe planesh, Perandori i Frances Napoleon Bonaparte injektoi nje kornize te re ligjore per Francen, e njohur si "Kodi i Napoleonit". Kodi Civil i dha Frances se pas-revolucionit grupin e pare koherent te ligjeve per pronen, marredheniet me kolonite, familjen, dhe te drejtat individuale.

Me 1800, gjenerali Napoleon Bonaparte, si diktator i ri i Frances, filloi punen per rishikimin e sistemit te prapambetur e te kalbur ligjore francez. Ai themeloi nje komision special, te drejtuar nga J.J. Cambaceres, qe drejtoi ne 80 raste komisionin, ndersa Napoleoni drejtoi me shume se gjysmen e sesioneve. Ne mars te 1894, Kodi i Napoleonit u miratua perfundimisht.

Kodi rregullonte disa dege te ligjit, perfshire ligjin tregetare dhe ate kriminal, dhe e ndante ligjin civil ne dy kategori, te prones e te familjes. Kodi i Napoleonit i bente burrat me te forte ne familjet e tyre, reduktonte te drejtat individuale te grave, si dhe te drejtat e femijeve te paligjshem. Gjithashtu, te gjithe burrat kishin te drejta te barabarta dhe te drejten e trashegimise fetare. Ligji u aplikua ne te gjitha territoret nen sundimin francez dhe influencoi ne shume vende te Europes dhe te Amerikes e Jugut.

Kategoritë: Kalendar

21 mars 1980 SHBA bojkoton Lojrat Olimpike te Moskes

Kalendar - Mar, 03/21/2017 - 04:00
Me 21 mars 1980, Presidenti amerikan Carter u anoncoi atleteve amerikane vendimin per bojkotin e olimpiades se Moskes. Presidenti Jimmy Carter informoi nje grup te atleteve te SHBA-se, se ne pergjigje te agresionit sovietik te dhjetorit 1979 ne Afganistan, SHBA do te bojkotonin lojrat olimpike te Moskes 1980. Ai ishte bojkoti i pare dhe i vetem qe SHBA u bente lojrave olimpike.

Pas invazionit te BS ne Afganistan ne dhjetor 1979, per te mbajtur ne kembe nje qeveri jo stabile pro-sovietike, SHBA reagoi menjehere ashper. Ajo nderpreu negociatat e armatimit me sovietiket, e denoi aksionin rus ne OKB, dhe kercenoi me bojkot te lojrave olimpike te Moskes te 1980. Kur sovietiket refuzuan te terheqin trupat e tyre nga Afganistani, Presidenti Carter finalizoi vendimin e tij per bojkot te lojrave. Me 21 mars 1980, ai u takua me rreth 150 atlete dhe tranjere te SHBA-se per te sqaruar vendimin e tij. Ai u shpjegoi atyre se, "Une kuptoj si ju ndjeheni," dhe njohu deshprimin e tyre. Sidoqofte, Carter mbrojti aktin e tij, dhe deklaroi "cfare ne jemi duke bere mbron parimet dhe kualitetin e Olimpiades, dhe jo e demton ate." Shume nga atletet u tronditen nga ky lajm. Njeri prej tyre deklaroi se, "Si qytetare une e suportoj ate vendim, por si atlet, ai eshte nje vendim i rende." Te tjeret deklaruan se presidenti po e politizonte olimpiaden. Shumica e tyre e pranuan vetem per sy e faqe vendimin e Carterit.

Vendimi i SHBA-se per bojkotin e lojrave olimpike te 1980 nuk pati impakt ne veprimet sovietike per Afganistanin (trupat sovietike nuk u terhoqen dhe per nje dekade tjeter), por gjithsesi ai demtoi lojrat e Moskes. Ne fakt nuk ishte hera para qe diplomacia e Luftes se Ftohte nderhynt deri ne aktivitetet nderkombetare sportive. BS kishte refuzuar me pare Kampionatin Boterore te Futbollit te 1973 na Kili, per shkak te permbysjes dhe vdekjes se presidentit majtist kiliane ate vit.

Kategoritë: Kalendar

14 mars 1879 lind Albert Einstein

Kalendar - Mar, 03/14/2017 - 04:00
Me 14 mars 1879, lindi ne qytetin gjerman Ulm, Albert Einstein, djali i nje inxhinieri elektrik me prajardhje hebreje. Pas femijerise ne Gjermani e Itali, Einstein studioi fizik e matematik ne nje Akademi Politeknike Federale ne Zyrih, Zvicer, ku gjithashtu u be dhe qytetar zviceran, dhe me 1905 mori Ph.D. nga Universiteti i Zyrihut, ndersa punonte ne zyren e patentave te Zvicres, ne Berne.

Me 1916 ai publikoi librin "Bazat e Teorise se Pergjithshme te Gravitetit", teori e cila u verifikua nga studiues te astronomise me 1919, dhe me vone u konfirmua nga shkenctare.
Gjate dekades ne vijim, Einstein vazhdoi te kontriboj ne fushen e teorise se gravitetit. Si nje figure publike e njohur boterisht, ai gjithashtu u perfshi edhe ne politike, duke folur hapur kunder militarizimit te Gjermanise. Nje gje e tille e beri ate nje figure jo popullore, dhe pas marrjes se pushtetit nga Adolf Hitler me 1933, ai dorezoi shtetesine gjermane dhe u largua nga vendi.

Me vone ai u vendos ne SHBA, ku pranoi nje post ne Institutin e Studimeve te Avancuara, pozicion ne te cilin do qendronte deri ne fund te jetes se tij. Me 1940 u be qytetar amerikan.

Me 1939, pavaresisht besimit te tij te gjate ne pacifizem, ai ra dakort ne emer te nje grupi shkencetaresh ti shkruante Presidentit Rusvelt ne lidhje me kerkimet ne fushen e armeve atomike. Si shume shkencetare te tjere ai i trembej faktit se mos Gjermania vihej ne zoterim te kesaj arme. Gjithsesi ai nuk luajti rol ne prodhimin e armes atomike amerikane qe u perdor kunder Japonise. Pas luftes, ai beri thirrje per krijimin e nje qeverie boterore qe do te kontrollonte teknologjine nukleare dhe do te parandalonte konfliktet e ardhshme.

Albert Einstein, nje nga mendjet me krijuese te historise se njerezimit, vdiq ne Princeton me 1955.

Kategoritë: Kalendar
Kritiket-Blog Letersi Kritika-dejavu Kalendar