Skip to content

Kalendar

Përmbajtje e sindakuar
Kritika-Kalendar
Rifreskimi: 4 javë 5 ditë më parë

18 Korrik 64 (PK) digjet Roma

Mar, 07/18/2017 - 04:00
Me 18 Korrik 64, Një zjarr shpërthen në Romë, duke u përhapur shpejt në zonën e tregut ne qendër të qytetit. Kur zjarri u shua pas një jave, rreth dy të tretat e Romës ishin shkatërruar.

Perandori Neron përdori zjarrin si një mundësi për të rindërtuar Romën në një stil të vjetër Grek dhe filloi ndërtimin e një pallati të madh të quajtur Domus Aureus. Disa spekuluan se perandori kishte urdhëruar djegien e Romës për të plotësuar shijet e tij arkitekturore, por ai ishte në Antium kur zjarri i madh filloi. Sipas disa historianëve të mëvonshëm romak, Neroni fajësoi anëtarët e kultit misterioz të Krishterë për zjarrin dhe si përgjigje filloi persekutimin e të Krishterëve.

Pergatiti Dardana Cami

Kategoritë: Kalendar

Hitleri publikon Mein Kampf (“Lufta Ime”)

Mar, 07/18/2017 - 04:00
Me 18 Korrik 1925, shtatë muaj pasi u lirua nga burgu Landsberg, lideri nazist Adolf Hitler publikoi volumin e parë të manifestit të tij personal, Mein Kampf. I diktuar nga Hitleri gjatë qëndrimit të tij në burg, Mein kampf, ose “Lufta Ime”, ishte një tregim i hidhur mbushur me përbuzje për moralitetin, adhurim për pushtetin, dhe projektin e planit të tij për dominimin e botës nga nazistët. Vepra autobiografike u bë Bibla e Partisë Naziste Gjermane.

Në fillim të viteve 1920, radhët e partisë naziste të Hitlerit u shtuan me gjermanë të pakënaqur nga qeveria demokratike gjermane, politika e majtë dhe hebrenjtë. Në nëntor 1923, pasi qeveria Gjermane rifilloi pagesat e shpërblimit të luftës te Britania dhe Franca, nazistët filluan “Beer Hall Putsch” - përpjekjen e tyre të parë për marrjen e qeverisë Gjermane me forcë. Hitleri shpresonte që revolucioni i tij nacionalist në Bavari do të përhapej tek ushtria gjermane e pakënaqur, e cila do të rrëzonte qeverinë në Berlin. Megjithatë, kryengritja u ndalua menjëherë, dhe Hitleri u arrestua dhe u dënua me pesë vjet burg për tradhti.

Në burgun Landsberg, ai kaloi kohën duke shkruar autobiografinë e tij, Mein Kampf, dhe duke praktikuar oratorinë e tij. Pas nëntë muajsh në burg, presioni politik i mbështetësve të partisë naziste e liroi atë nga burgu. Gjatë viteve pasuese, Hitleri dhe liderë të tjerë nazistë riorganizuan partinë e tyre si një lëvizje masive fanatike që fitoi në mënyrë legale maxhorancën në Parlamentin Gjerman – Reichstag – në 1932. Në të njëjtin vit, Presidenti Paul von Hindenburg pengoi përpjekjet për president të Hitlerit, por në janar të 1933 ai e emëroi Hitlerin kancelar.

Hindenburg nënvlerësoi guximin politik të Hitlerit, dhe një nga veprimet e para të kancelarit ishte të përdorte djegien e godinës Reichstag si një pretekst për të bërë zgjedhje të përgjithshme. Policia nën drejtimin e nazistit Herman Goering shtypi shumë nga opozita përpara zgjedhjeve dhe nazistët fituan maxhorancën. Në 1934, Hindenburg vdiq, dhe anëtarët e fundit të qeverisë demokratike gjermane u larguan, duke e lënë Hitlerin drejtuesin e vetëm të një vendi me synim luftën dhe genocidin.

Pergatiti Dardana Cami

Kategoritë: Kalendar

6 korrik 1877 fillon turi i tenisit ne Wimbledon

Dje, 07/09/2017 - 04:00
Me 6 korrik 1877, filloi turi i tenisit ne Wimbledon, ne Angli, ne ate kohe ne periferi te Londres. 22 amatore u paraqiten per te konkuruar ne tur. Fituesi do perfitonte nje 25 guinea trofe.

Kategoritë: Kalendar

Terroristet sulmojne sistemin e transportit te Londres

Pre, 07/07/2017 - 04:00
Ne mengjesin e 7 korrikut 2005, disa bomba shperthyn ne tre pjese te ndryshme te metrose se Londres dhe ne nje autobuz, ne pikun e levizjes se njerezve. Bombat vetevrasese te sinkronizuara, per te cilat u mendua se ishin vendosur nga "al-Qaida" vrane 56 njerez, perfshire dhe autoret, dhe plagosen 700 te tjere. Ai ishte sulmi me i madh kunder Anglise qe nga koha e luftes se dyte boterore. Asnje paralajmerime nuk pati per to.

Kategoritë: Kalendar

6 korrik 1942 familja Frank fshihet ne Amsterdam

Enj, 07/06/2017 - 04:00
Me 6 korrik 1942, ne Hollanden e pushtuar nga Nazistet, hebreja 13 vjecare Anne Frank, dhe familja e saj, u detyruan te fshihen ne nje zone sekrete, tek nje magazine ne Amsterdam. Nje dite me pare, motres se madhe te Anne, Margot, dikush i kishte thene ne telefon se familja do te dergohej ne nje kamp perqendrimi nazist.

Lindur ne gjermani ne 12 qershor, 1929, Anne Frank vajti ne Amsterdam me familjen e saj me 1933 per te shpetuar nga persekutimet e Nazisteve. Ne veren e 1942, kur pushtimi gjerman i Hollandes ishte i afert, Anne 12 vjecare filloi te mbaj nje ditar qe tregonte eksperiencen e perditeshme te saj; mardheniet e saj me familjen dhe shoket, vezhgimet e botes rreth saj, dhe rrezikun ne rritje. Me 6 korrik, nga frika e debimit ne kamp perqendrimi, familja Frank u fsheh ne nje fabrike qe drejtohej nga te njohur te tyre te krishtere. Gjate dy viteve te ardhshem, nen friken e Nazisteve qe patrullonin jashte magazines, ajo shruajti nje ditar te plote me hidherim, humor, e kuptim te thelle.

Kategoritë: Kalendar

5 korrik 1946 prezantohen bekinit

Mër, 07/05/2017 - 04:00
Me 5 korrik 1946, projektuesi francez, Louis Reard, zbuloj nje rrobe banje me dy copa ne "Piscine Molitor", nje pishine e mirnjohur ne Paris. Modelja pariziane, Micheline Bernardini, ekspozoj moden e re, qe Reard e emeroi "bikini", inspiruar nga nje test atomik ne SHBA prane "Bikini Atoll" ne oqeanin paqesor ne fillim te asaj jave.

Kategoritë: Kalendar

Hitleri fillon ndertimin autostradave te para ne bote

Mër, 07/05/2017 - 04:00
Me 5 korrik 1933, Fritz Todt u emeru inspektori i pergjithshem per ndertimin e autostradave ne Gjermani. Todt, nje inxhinier civil, qe kishte propozuar ndertimin e autostradave per zhvillim me te shpejte ekonomik te vendit, u zgjodh ne ate pozicion nga vete Hitleri me 1932. Ata ishin shoke me njeri tjetrin, dhe Todt mbeti nje anetare i denje i partise naziste deri ne fund te luftes se dyte boterore. Deri me 1936, u ndertuan 100.000 kilometra autostrade, duke e bere Gjermanine vendin me sistemin me te avancuar te transportit ne bote.
Ne nje fjalim me 1936, Todt deklaronte se "170.000.000 meter kub dhe' ishin levizur. Nje sasi e tille eshte sa per te mbushur aq kamione sa do e rrethonin boten kater here." Ai e mbylli fjalimin e tij me nje vleresim tipik te natyres Naziste per popullin gjerman. "Ato jane rruge te pakrahasueshme me te tjera ne bote, per bukurine dhe perfeksionin e tyre teknik. Eshte kjo rezultat i teknologjise? Jo! Si shume te tjera, eshte vetem puna e Adolf Hitlerit!", deklaroi ai.
Ndertimi i ketyre autostradave shkaktoi, ne fakt, zili te madhe ne boten industriale dhe ankth e habi per europianet. Nje gazete daneze deklaronte: "Ato [rruget] pasqyrojne energji kombetare qe duhet admiruar." Por, pak dyshuan se sistemi i rrugeve gjermane ishte hapi i pare i nazisteve per pushtimet e ardhshme drejt europes perendimore, sepse autostradat u dhane mundesi gjermaneve te leviznin ushtare e personel me shpejt, dhe ne numer me te madh se sa imagjinohej. Lehtesia me te cilen ushtaret gjermane hyne ne France, ishte mbi te gjitha per shkak te rrugeve te mira.
Todt u shnderua ne nje hero kombetare per krijimin e tij, ndersa autostradat gjermane inspiruan edhe presidentin amerikan Eisenhower per te bere nje sistem te ngjashem rrugesh edhe ne SHBA. Ai kishte qene ne Gjermani gjate Luftes se II Boterore, dhe pas kthimit ne vend, shprehu bindjen se rruget e medha sjellin mireqenie te madhe ekonomike.

Kategoritë: Kalendar

4 korrik 1776 SHBA deklaron pavaresine nga Britiania

Mar, 07/04/2017 - 04:00
Me 4 korrik 1776, ShBA deklaroi pavaresine. Ne Philadelphia, Pennsylvania, kongresi kontinental adoptoi "the Declaration of Independence" (deklarata e pavaresise), qe proklamoi pavaresine e SHBAs nga Anglia dhe mbreterit e saj. Deklarata erdhi 442 dite mbas bresherive te para te Revolucionit Amerikan ne Lexington dhe Concord te Massachusetts qe shenoi shtririen ideologjike te confliktit qe, heret a vone, do te inkurajonte nderhyrien e Frances ne perkrahje te patrioteve.

Kundershtimi i pare madhor Amerikan kunder politikes angleze ishte ne 1765 mbasi parlamenti aprovoi "the Stamp Act", nje taksim per te ritur te ardhurat per nje ushtri Angleze ne Amerike. Me flamurin me fjalet "no taxation without representation" (jo taksa pa përfaqësim), kolonistet mblodhen kongresin e "Stamp Act" ne tetor 1765 per te shprehur kundershtimin e tyre per taksen. Pas aktivizimit te aktit ne nentor, shumica e kolonisteve bene thirrje per bojkot te mallrave angleze, dhe ca edhe organizuan sulme ne shtepite e taksa-mbledhesve. Pas disa muajsh proteste ne kolonite, parlamenti votoi per shfuqizimin e "Stamp Act" ne Mars 1766.

Kategoritë: Kalendar

19 qershor 1953 ekzekutohet çifti Rosenberg

Hën, 06/19/2017 - 04:00
Më 19 qershor 1953, Julius dhe Ethel Rosenberg, që ishin dënuar për dhënien e sekretit atomik të SHBA-s tek sovietikët, u ekzekutuan në New York. Të dy refuzuan të pranonin akuzën dhe pretenduan pafajësinë deri në minutën e fundit, para ekzekutimit në karrike elektrike. Rosenberget ishin qytetarët e parë amerikanë të dënuar e ekzekutuar për spiunazh në ShBA, ndërsa çështja e tyre mbetet e debatueshme edhe sot e kësaj dite.

Çështja Rosenberg filloi me arrestin e Klaus Fuchs, një i lindur në Gjermani dhe një shkencetarë i punësuar në SHBA që pranoi dhënien e informacioneve të klasifikuara për programin atomik të SHBA-s për Sovietikët. Në vijim të dënimit të tij më 1950, autoritetet amerikane filluan investime shtesë në qendrën top-sekret të zhvillimit bërthamor në SHBA ku Fuchs punonte gjatë Luftës së II Botërore, gjë që solli arrestimin e Rosenbergëve.

Julius Rosenberg punonte si inxhinier për ushtrinë amerikane, dhe e shoqja, Ethel Greenglass (Rosenberg), punonte si sekretare. Të dy kshin lindur në New York, dhe ishin njohur së bashku në Ligën e Rinisë Komuniste. Çifti Rosenberg u implikua nga vëllai i Ethel, David Greenglass, i cili punonte në laboratorin e bombës atomike në New Mexico.

Gjatë gjyqit Rosenbergët pretenduan pafajësinë, megjithëse Greenglass, qe e kishte pranuar fajesinë, pranoi të dëshmonte kundër tyre. Në fund të gjyqit, më 5 prill 1951, David Greenglass u dënua me 15 vjet burg (bëri vetëm 10), ndërsa Rosengergët u dënuan me vdekje.

Gjatë dy viteve në vijim, çifti Rosenberg u bë subjekt i jashtëzakonshëm debati brenda dhe jashtë SHBA-s. Një pjesë mendonin se dënimi i tyre me vdekje ishte i egër dhe i pazakontë, dhe reflektonte urrejtjen histerike amerikane për komunizmin. Por shumë amerikanë mendonin se çifti Rosenberg mori dënimin e drejtë, duke suportuar presidentin e tyre Dwight D. Eisenhower, i cili tha se: "Rosenbergët kishin dënuar me vdekje miliona njerëz të pafajshëm duke rritur mundësinë e luftës atomike."

Kategoritë: Kalendar

16 qershor 2010 ndahet nga jeta aktori Bekim Fehmiu

Pre, 06/16/2017 - 04:00
E mërkurë, 16 Qershor 2010
Aktori shqiptar, Bekim Fehmiu ka ndërruar jetë. Autoritetet serbe thanë se i ndjeri është gjetur i vdekur ne banesën e tij në lagjen Zvezdara, në rrethinën e Beogradit. Ministri serb i punëve të brendshme, Ivica Daçiç, ka thënë se besohet që Bekim Fehmiu kreu vetëvrasje. Motivet për këtë akt, nuk janë të njohura, por sipas mjeteve serbe të informimit aktori ka qenë i sëmurë.

Bekim Fehmiu, u lind më 1 qershor 1936 në Sarajevë. kurse fëmijërinë dhe rininë e ka kaluar në Prizren.
Fakultetin e Artit Dramatik e mbaroi në Beograd, ku edhe ka jetuar pjesën më të madhe të jetës.

Një nga aktorët më të njohur të ish Jugosllavisë, Bekim Fehmiu ka luajtur në role kryesore në më shumë se 50 filma, në Evropë, Shtetet e Bashkuara, Afrikë e Azi.

Ai u bë i njohur me filmat “Edukimi i Posaçëm”, "Skuadra Partizane”, ndërsa famën më të madhe në ish Jugosllavi e arriti me filimin “Mbledhësit e Puplave” i cili u xhirua në vitin 1967. Kritikët e filmit thanë se Bekim Fehmiu shkelqeu në filmin “Odisea”, ku luajti përkrah aktores së njohur Irena Papas, ndërsa ka luajtur në shumë filma edhe me yje të tjerë botëror si John Huston, Ava Gardner, Sharlon Azbavuro, Richard Crena, etj.

Bekim Fehmiu i dha fund lojës në skenën jugosllave në vitin 1987, në shenjë proteste ndaj qasjes së pushtetit të atëhershëm ndaj shqiptarëve.
Ka qenë i martuar me aktoren serbe, Branka Petriq, me të cilën ka pasur dy djem – Hedonin dhe Uliksin.
Në Prishtinë, mbrëmë komuniteti i artistëve ndezi 74 qirinjë në shkallët e tetarit te Kosovës ne shenjë respekti për aktorin e njohur

Kategoritë: Kalendar

13 qershor 323 vdes Aleksandri i Madh

Mar, 06/13/2017 - 04:00
Më 13 qershor të vitit 323 (para erës sonë) vdiq në Babiloni (Iraku i sotëm), në moshën 33 vjeç, Aleksandri i Madh i Maqedonisë, një gjeni i vërtetë që në moshë të re, i cili krijoi një perandori të shtrirë nga Mesdheu Lindor deri në Indi.

I biri i mbretit Filipi II dhe mbretëreshës Olympia, Aleksandri morri edukatë klasike nga Aristoteli, dhe edukatë ushtarake nga i ati. Që në moshën 16 vjeç ai komandoi trupat e para në betejë. Pas dy vjetësh ai u bë komandati i përgjithshëm i ushtrisë dhe mposhti grekët në betejën e Caeronas, gjë që solli aneksimin e Greqisë nga Maqedonia.

Dy vjet më vonë Aleksandri filloi fushatat në drejtim të Azisë për të përmbushur endrrën e të atit për pushtimin e Persisë. Gjatë betejave kundër Persisë ai shfaqi një talent dhe strategji të paparë në luftime, duke mos humbur asnjë betejë. Nga viti 330 Persia dhe një pjesë e Azisë ishte pushtuar nga ai. Në këtë periudhë ai themelon qytetin e Aleksandrias (Egjipt), duke i vënë emrin e tij.

Megjithëse zotëronte tashmë perandorinë më të madhe të kohës, ai vendosi të fillonte një fushatë të re menjëherë pas kthimit nga Persia. Rreth vitit 327 ai pushtoi Afganistanin, Azinë Qëndrore dhe veriun e Indisë.
Vitin në vijim ushtria refuzoi të vijonte fushatat e pushtimeve pas 8 vjet luftrash të lodhshme, dhe Aleksandri vendosi ta kthente atë në vend. Pas arritjes në Babiloni, ai filloi ndërtimin e një flote detare për të udhetuar drejt Aleksandrisë. Por në qershor të vitit 323, ndërsa anijet e tij po përfundonin, ai u sëmurë papritur dhe vdiq. Ishte 33 vjeç. Duke e konsideruar veten një Zot të pavdekshëm, ai nuk kishte caktuar një pasardhës, gje që solli rrënimin e perandorisë së tij në klane e fraksione luftarake brenda një viti. Më vonë trupi i tij u dërgua në Aleksandri dhe u vendos të prehej në një arkivol floriri.

Kategoritë: Kalendar

6 qershor 1944 Aleatët mësyjnë në Francë

Mar, 06/06/2017 - 04:00
Më 6 qershor 1944, në Luftën e II Botërore, gjenerali suprem i komandës së Aleatëve, Dwight D. Eisenhower, dha urdhër për mësymjen më të madhe në historinë e operacioneve ushtarake botërore, te ashtuquajturin operacion (të koduar) "D-Day". Invasioni i Aleatëve filloi në Francën Veriore, Normandi.


Foto origjinale nga mësymja e Aleatëve
Në të zbardhur të datës 6 qershor 1944, 18 mijë parashutistë amerikanë e britanikë kishin zbarkuar tashmë në tokën franceze. Ndërsa në orën 6:30 të mengjesit, trupat ushtarake amerikane filluan mësymjen nga deti në drejtim të brigjeve franceze të Utah dhe Omaha. Në Omaha, Divizioni i Parë amerikane ndeshi në rezistencë të fortë të gjermanëve, ku si pasojë shumë ushtarë humbën jetët, dhe mjaft të plagosur u mbytën në det. Edhe trupat britanike e kanadeze, që hynë në brigjet e Gold, Juno dhe Sword, ndeshën gjithashtu në rezistencë gjermane, por gjithsesi nga fundi i ditës ata zbarkuan në territorin francez duke i detyruar gjermanët të sprapsen në thellësi.

Pavarësisht rezistencës gjermane, Aleatet nuk pësuan shumë humbje. SHBA dhe Britania patën secila rreth 1100 ushtarë të vrarë, ndërsa Kanadaja 355.
Para se të ngrysej, 155 mijë trupat e Aleatëve hynë në Normandi, në territorin francez.

Kategoritë: Kalendar

5 qershor 1947 George Marshall kerkon te ndihmohet Europa

Hën, 06/05/2017 - 04:00
Me 5 qershor 1947, sekretari amerikan i shtetit George Marshall, ne nje fjalim ne Universitetin Harvard, i beri thirje SHBA-se te ndihmonte Europen e shikateruar nga lufta.
Ne mars 1948, Kongresi Amerikan votoi per Planin Marshall, duke i dhene Europes 4 miliarde dollare. Plani Marshall zgjati 4 vjet dhe SHBA dha 12 miliarde dollare per Europen Perendimore.

Kategoritë: Kalendar

5 qershor 1968 qellohet Robert Kennedy

Hën, 06/05/2017 - 04:00
Me 5 qershor 1968, qellohet per vdekje senatori demokrat Robert Kennedy, ne hotelin Diplomat ne Los Angeles ndersa sapo kishte deklaruar fitoren e tij ne zgjedhjet partiake per president. Ai ishte 42 vjec.

Kategoritë: Kalendar

5 qershor 2004 vdes Ronald Reagan

Hën, 06/05/2017 - 04:00
Me 5 qershor 2004, vdiq pas nje semundje te gjate presidenti i 40 i SHBA-se Ronald Reagan. Ai kishte lindur me 6 shkurt 1911.

Kategoritë: Kalendar

4 qershor 1989 masaker ne sheshin Tiananmen

Dje, 06/04/2017 - 04:00
Me 4 qershor 1989, filloi masakra e qeverise kineze ne sheshin kryesore te Pekinit, Tiananmen. Demonstrues kunder rregjimit komunist kishin rreth nje muaj qe protestonin, ndersa ne kete dite trupat qeveritare sulmuan demonstruesit duke vrare mijra dhe arrestuar po mijra.

Kategoritë: Kalendar

3 qershor 1940 Gjermania bombardon Parisin

Sht, 06/03/2017 - 04:00
Me 3 qershor 1940, ne Luften II Boterore, Gjermania bombardoi Parisin, duke vrare 254 njerez, me te shumten civile.

Kategoritë: Kalendar

2 qershor 1865 perfundoi Lufta Civile ne Amerike

Pre, 06/02/2017 - 04:00
Me 2 qershor 1865, perfundoi lufta civile amerikane, me firmosjen e dorezimit nga komandanti i Konfederates me qender ne Mississippi, dhe me fitoren e forcave te Unionit. Lufta civile amerikane filloi me 12 prill 1861 dhe kushtoi 620 mije te vrare.

Kategoritë: Kalendar

1 qershor 1980 CNN fillon transmetimin

Enj, 06/01/2017 - 04:00
Me 1 qershor 1980, filloi transmetimin CNN (Cable News Network), stacioni i pare 24 oresh televiziv ne bote.

Kategoritë: Kalendar

20 maj 1873 dalin pantallonat Blu Xhins

Sht, 05/20/2017 - 04:00
Me 20 maj 1873, bisnesmenet nga San Francisko, Levi Strauss dhe Jacob Davis moren patenten per te krijuar pantallona pune te forcuara me fije metali, duke shenuar keshtu njerin prej prodhimeve me te famshme boterore: blu xhins.

Kategoritë: Kalendar
Kritiket-Blog Letersi Kritika-dejavu Kalendar